Το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ) προχώρησε σε μια απόφαση σταθμό, η οποία ανατρέπει το καθεστώς των φορολογικών ελέγχων στη χώρα. Το Ανώτατο Δικαστήριο έθεσε οριστικό τέλος στη δυνατότητα του Δημοσίου να διενεργεί ελέγχους για φορολογικές υποθέσεις πέραν της πενταετίας, κρίνοντας ότι οι πολυετείς παρατάσεις των προθεσμιών παραγραφής είναι αντισυνταγματικές.

Το τέλος των ελέγχων πέραν της πενταετίας

Η απόφαση αυτή έρχεται να δώσει λύση σε ένα ζήτημα που απασχολούσε επί μακρόν τη φορολογική διοίκηση, τους ελεγκτικούς μηχανισμούς και τους φορολογουμένους. Σύμφωνα με την κρίση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η πρακτική του Δημοσίου να επεκτείνει τις προθεσμίες παραγραφής πέραν του πενταετούς ορίου προσκρούει στις συνταγματικές επιταγές που προστατεύουν τον πολίτη από την αέναη ανασφάλεια δικαίου.

Η δικαστική κρίση επισημαίνει ότι το Δημόσιο δεν μπορεί να διατηρεί ανοιχτές τις φορολογικές υποθέσεις επ’ αόριστον ή για μεγάλα χρονικά διαστήματα μέσω διαδοχικών παρατάσεων. Η πενταετία καθιερώνεται πλέον ως το ανώτατο όριο για την παραγραφή των φορολογικών αξιώσεων, περιορίζοντας δραστικά το πεδίο δράσης των ελεγκτικών αρχών για υποθέσεις που υπερβαίνουν αυτό το διάστημα.

Οι επιπτώσεις για το Δημόσιο και τους φορολογουμένους

Η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας επιφέρει άμεσες αλλαγές στη λειτουργία του φορολογικού μηχανισμού. Οι ελεγκτικές υπηρεσίες υποχρεούνται πλέον να προσαρμόσουν το πρόγραμμα των ελέγχων τους, καθώς υποθέσεις που βρίσκονταν στο στόχαστρο και αφορούσαν βάθος χρόνου μεγαλύτερο των πέντε ετών καθίστανται πλέον ανέλεγκτες λόγω παραγραφής.

Για τους φορολογουμένους, η απόφαση αυτή μεταφράζεται σε ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου. Η οριοθέτηση της παραγραφής στην πενταετία αποτρέπει το ενδεχόμενο να βρεθούν αντιμέτωποι με αναδρομικές φορολογικές επιβαρύνσεις για υποθέσεις που έχουν κλείσει εδώ και πολλά χρόνια, αποκαθιστώντας τη σταθερότητα στις σχέσεις κράτους και πολίτη.

Συνταγματική κατοχύρωση της παραγραφής

Η επιχειρηματολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας εστιάζει στην ανάγκη προστασίας του φορολογουμένου από την αυθαιρεσία που προκύπτει όταν το κράτος, επικαλούμενο λόγους δημόσιου συμφέροντος, παρατείνει διαρκώς τον χρόνο παραγραφής. Το Δικαστήριο έκρινε ότι ο νομοθέτης οφείλει να σέβεται την αρχή της βεβαιότητας των φορολογικών υποχρεώσεων, η οποία διασφαλίζεται μόνο μέσω ενός συγκεκριμένου και σύντομου χρονικού πλαισίου εντός του οποίου το Δημόσιο μπορεί να ασκήσει τα ελεγκτικά του καθήκοντα.

Με την απόφαση αυτή, κλείνει οριστικά το κεφάλαιο των πολυετών παρατάσεων που είχαν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και δικαστικές προσφυγές. Πλέον, το πλαίσιο είναι ξεκάθαρο: ο φορολογικός έλεγχος οφείλει να ολοκληρώνεται εντός του πενταετούς ορίου, καθώς οτιδήποτε υπερβαίνει αυτό το χρονικό διάστημα στερείται πλέον νομικού ερείσματος, σύμφωνα με την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να οδηγήσει σε αναπροσαρμογή των εσωτερικών διαδικασιών της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, η οποία θα πρέπει να εστιάσει τους ελέγχους της εντός των νέων αυστηρών χρονικών ορίων που θέτει η δικαιοσύνη, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συμμόρφωση με τις συνταγματικές αρχές που διέπουν τη φορολογική νομοθεσία.