Η Βραζιλία ολοκλήρωσε την ετήσια προεδρία της στη διαδικασία του ΟΗΕ για το κλίμα, παρουσιάζοντας οδικούς χάρτες που στοχεύουν στον περιορισμό της αποψίλωσης των δασών και στην επιτάχυνση της απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα. Οι πρωτοβουλίες αυτές έχουν ως σκοπό να διευκολύνουν τις κυβερνήσεις στην τήρηση των συμφωνιών για το κλίμα, με έμφαση στην πρακτική εφαρμογή των δεσμεύσεων.

Εστίαση στην εφαρμογή και όχι στις διαπραγματεύσεις

Ο πρόεδρος της COP30, Andre Correa do Lago, ο οποίος ηγήθηκε της συνόδου στο Μπελέμ τον περασμένο Νοέμβριο, τόνισε την ανάγκη οι κυβερνήσεις να ενσωματώσουν τους κλιματικούς στόχους στη χάραξη της πολιτικής τους. Σύμφωνα με τον ίδιο, η διεθνής κοινότητα δεν χρειάζεται νέες διαπραγματεύσεις, αλλά ανάληψη δράσης. Ο Correa do Lago υπογράμμισε ότι για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής απαιτείται η συμμετοχή υπουργών Οικονομικών, Υποδομών και Μεταφορών στις σχετικές διαδικασίες, προκειμένου να αλλάξει ο τρόπος διαχείρισης του ζητήματος σε κρατικό επίπεδο.

Η απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα και η μείωση της αποψίλωσης των δασών θεωρούνται καθοριστικές για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη στον 1,5 βαθμό Κελσίου πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα, στόχος που είχε τεθεί στη συμφωνία του Παρισιού το 2015. Ωστόσο, η προσπάθεια αυτή αντιμετωπίζει αντιστάσεις από πετρελαιοπαραγωγές χώρες, οι οποίες ανησυχούν για τις επιπτώσεις στα έσοδά τους, ενώ παράλληλα οι δράσεις για την προστασία των δασών παρεμποδίζονται από τη χρόνια έλλειψη χρηματοδότησης. Πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ κατέδειξε ότι ο στόχος του 1,5 βαθμού Κελσίου καθίσταται ολοένα και πιο απρόσιτος.

Ο οδικός χάρτης για την ενεργειακή μετάβαση

Στο Μπελέμ, η Βραζιλία επιχείρησε να επισημοποιήσει έναν οδικό χάρτη ενεργειακής μετάβασης, βασιζόμενη στη συμφωνία της COP28 στο Ντουμπάι το 2023 για τον τριπλασιασμό της ικανότητας ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έως το 2030. Παρά την ευρωπαϊκή υποστήριξη, το σχέδιο δεν πέτυχε συναίνεση λόγω της αντίθεσης των πετρελαιοπαραγωγών κρατών.

Το προτεινόμενο χρονοδιάγραμμα προβλέπει τρία στάδια:

  • Έως το 2028: Αξιολόγηση των ενεργειακών συστημάτων, ενίσχυση θεσμών και κανονισμών, και ανάπτυξη εθνικών σχεδίων μετάβασης.
  • Έως το 2030: Δρομολόγηση αναβαθμίσεων στις υποδομές και πραγματοποίηση επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
  • 2031-2033: Επιτάχυνση της ανάπτυξης ανανεώσιμων πηγών, αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων και εδραίωση καθαρότερων συστημάτων.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, η παγκόσμια δυναμικότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ανήλθε στα 5.149 γιγαβάτ στο τέλος του 2025, παρουσιάζοντας αύξηση 692 GW σε ετήσια βάση. Ωστόσο, ο οδικός χάρτης της Βραζιλίας επισημαίνει ότι η πρόσφατη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών κατευθύνεται κυρίως στην κάλυψη νέας ζήτησης και όχι στην αντικατάσταση της χρήσης ορυκτών καυσίμων.

Επόμενα βήματα στην COP31

Η σκυτάλη της συνόδου κορυφής για το κλίμα περνά στην Τουρκία. Η COP31 αναμένεται να ξεκινήσει στην Αττάλεια στις 9 Νοεμβρίου. Ο Murat Kurum, πρόεδρος της συνόδου και υπουργός Περιβάλλοντος, Αστικοποίησης και Κλιματικής Αλλαγής της Τουρκίας, έχει δηλώσει ότι η ατζέντα θα επικεντρωθεί στην εφαρμογή των ήδη υπαρχουσών δεσμεύσεων, θέτοντας ως πυλώνες τον διάλογο, τη συναίνεση και τη δράση.