Σε μια προσπάθεια επαναπροσέγγισης της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, η Βρετανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέληξαν σε νέα συμφωνία, η οποία προβλέπει τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα από το 2028, καθώς και τη δέσμευση για ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας εντός του 2027.

Οι ανακοινώσεις έγιναν στις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια της δεύτερης συνόδου κορυφής ΕΕ – Βρετανίας, όπου ο Βρετανός πρωθυπουργός Andy Burnham συναντήθηκε με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ursula von der Leyen και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου António Costa. Η συμφωνία, που έρχεται δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα για το Brexit, περιλαμβάνει επίσης ρυθμίσεις για το εμπόριο τροφίμων με στόχο τη μείωση των συνοριακών ελέγχων, καθώς και πρόβλεψη για την κινητικότητα 100.000 νέων από κάθε πλευρά για εργασία και σπουδές.

Σύνδεση συστημάτων εμπορίας ρύπων

Ο ενεργειακός πυλώνας της συμφωνίας εστιάζει στην αμοιβαία αναγνώριση δικαιωμάτων εκπομπών μεταξύ του βρετανικού συστήματος UK ETS και του ευρωπαϊκού EU ETS. Στόχος είναι η διευκόλυνση των εμπορικών συναλλαγών και ο περιορισμός των πρόσθετων επιβαρύνσεων για τις επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, προβλέπεται η εξαίρεση προϊόντων από τους αντίστοιχους μηχανισμούς συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM), εφόσον ολοκληρωθούν οι σχετικές νομοθετικές διαδικασίες. Το μέτρο αφορά κυρίως βιομηχανικούς κλάδους υψηλής έντασης ενέργειας, όπως ο χάλυβας και το αλουμίνιο.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της βρετανικής κυβέρνησης, η σύνδεση των συστημάτων από το 2028 εκτιμάται ότι θα αποφέρει έως 3,8 δισ. λίρες ετησίως στην οικονομία, προστατεύοντας εξαγωγές αξίας περίπου 6,5 δισ. λιρών.

Διαπραγματεύσεις για την αγορά ηλεκτρισμού

Σχετικά με τη συμμετοχή της Βρετανίας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να ολοκληρώσουν τις σχετικές συνομιλίες εντός του 2027. Μια τέτοια εξέλιξη αναμένεται να ενισχύσει την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, να περιορίσει την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα των διασυνοριακών συναλλαγών. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα διευκολύνει την υλοποίηση κοινών ενεργειακών έργων και θα μειώσει το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.

Η συμμετοχή της Βρετανίας στην ευρωπαϊκή αγορά θα συνοδεύεται από οικονομική συνεισφορά του Λονδίνου για τη στήριξη των περιφερειών της ΕΕ, με τους ακριβείς όρους και το ύψος του ποσού να παραμένουν υπό διαπραγμάτευση. Μέχρι την οριστικοποίηση των διαδικασιών, παρατάθηκε η ισχύς του ενεργειακού σκέλους της υφιστάμενης Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας έως τις 31 Μαρτίου 2028.

Παρά την πρόοδο, η βρετανική κυβέρνηση διευκρίνισε ότι δεν προβλέπεται επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση, στην τελωνειακή ένωση ή στην ενιαία αγορά, ούτε αποκατάσταση της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο. Επιπλέον, παραμένουν εκκρεμότητες που αφορούν τα πανεπιστημιακά δίδακτρα και επιμέρους τεχνικές ρυθμίσεις για την αγορά ηλεκτρισμού.