Ο κίνδυνος ενός νέου ψηφιακού χάσματος, που δεν περιορίζεται μόνο στην πρόσβαση στα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης αλλά επεκτείνεται στη δυνατότητα ουσιαστικής αξιοποίησής τους από πολίτες, επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς, αποτελεί μια από τις κεντρικές προκλήσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία. Την εκτίμηση αυτή διατύπωσε ο Γενικός Γραμματέας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημοσθένης Αναγνωστόπουλος, κατά την παρέμβασή του στο 22nd Annual Cyprus Summit του Economist, που πραγματοποιήθηκε στις 10 Νοεμβρίου στη Λευκωσία.

Τα πεδία του ψηφιακού ανταγωνισμού

Ο κ. Αναγνωστόπουλος προσδιόρισε τρία βασικά πεδία ανταγωνισμού για την Τεχνητή Νοημοσύνη: την ανάπτυξη των μοντέλων, την ενσωμάτωσή τους στις οικονομικές δραστηριότητες και την επίτευξη μετρήσιμων κερδών παραγωγικότητας. Παράλληλα, επισήμανε δύο εστίες ανισοτήτων που σχετίζονται με το επίπεδο των ψηφιακών δεξιοτήτων και τις απαιτήσεις σε υποδομές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat για το 2025, υφίσταται σημαντική απόκλιση στη χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης μεταξύ των επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς το 55% των μεγάλων επιχειρήσεων τα ενσωματώνει στη λειτουργία του, έναντι μόλις 17% των μικρών. Σε εθνικό επίπεδο, ενώ στη Δανία το συνολικό ποσοστό χρήσης ανέρχεται στο 42%, στην Ελλάδα και την Κύπρο τα αντίστοιχα ποσοστά κινούνται κοντά στο 9%. Στον ελληνικό δημόσιο τομέα, το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 15%.

Για την ενίσχυση της χρήσης της Τεχνητής Νοημοσύνης στο δημόσιο, ο κ. Αναγνωστόπουλος αναφέρθηκε στη διάθεση 60.000 αδειών χρήσης εργαλείων αυτοματισμού γραφείου σε δημόσιους λειτουργούς και στην εκπαίδευση περίπου 30.000 εξ αυτών. Πρότεινε, επιπλέον, μια μεθοδολογία για την αξιοποίηση της τεχνολογίας, η οποία περιλαμβάνει τη συλλογή νέων ιδεών από τις διοικητικές ομάδες, την εξάλειψη των νομικών και διαδικαστικών εμποδίων, καθώς και την παρακολούθηση της προόδου με συγκεκριμένα, μετρήσιμα αποτελέσματα σε εβδομαδιαία, μηνιαία και εξαμηνιαία βάση.

Υποδομές και ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία

Στον τομέα των υποδομών, ο Γενικός Γραμματέας ανέδειξε τον ρόλο του εθνικού υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» και του ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης «PHAROS» («Φάρος»), σημειώνοντας ότι συμβάλλουν στη διεύρυνση των δυνατοτήτων ανάπτυξης μοντέλων ΤΝ. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η ευρωπαϊκή τεχνολογική κυριαρχία δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την κατασκευή υποδομών, αλλά και από την πρόσβαση σε ανταγωνιστικά μοντέλα και υπηρεσίες.

Ο κ. Αναγνωστόπουλος έθεσε το ζήτημα της πιθανής εξάρτησης της Ευρώπης από λίγους παγκόσμιους παρόχους, υπογραμμίζοντας τους κινδύνους που προκύπτουν σε περίπτωση που τα πιο προηγμένα μοντέλα παραμείνουν ιδιόκτητα, δεν είναι εγκαταστάσιμα σε ευρωπαϊκές υποδομές ή αν τα ευρωπαϊκά ανοικτά μοντέλα δεν αποδειχθούν αρκετά ανταγωνιστικά. Όπως υποστήριξε, η Ευρώπη κινδυνεύει να επενδύσει δισεκατομμύρια σε υποδομές, παραμένοντας ταυτόχρονα εξαρτημένη από τρίτους όσον αφορά το κόστος πρόσβασης και τον έλεγχο της νοημοσύνης που λειτουργεί σε αυτές.

Καταλήγοντας, τόνισε την ανάγκη για ανοικτά τεχνολογικά πρότυπα, δυνατότητα μεταφοράς μεταξύ παρόχων και οικονομικά προσιτή πρόσβαση, σημειώνοντας ότι η απάντηση στις προκλήσεις αυτές έγκειται στο μέγεθος και την ισχύ της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς.