Τρία χρόνια μετά την καταστροφική κακοκαιρία Daniel που έπληξε τη Θεσσαλία, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προωθεί τη μετεγκατάσταση του οικισμού της Μεταμόρφωσης στον δήμο Παλαμά Καρδίτσας. Το σχέδιο, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, προβλέπει τη μεταφορά του χωριού σε νέα τοποθεσία νότια του Παλαμά, με τη χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης των κατοικιών να αναλαμβάνεται από τον Σύνδεσμο Ελλήνων Βιομηχάνων (ΣΕΒ).
Αναγκαιότητα της μετεγκατάστασης
Η απόφαση για τη μετεγκατάσταση κρίθηκε απαραίτητη λόγω της υψηλής επικινδυνότητας της περιοχής, η οποία εκτιμάται ότι θα αντιμετωπίζει επαναλαμβανόμενα πλημμυρικά φαινόμενα στο μέλλον. Ο υφιστάμενος οικισμός είχε υποστεί σημαντικές ζημιές και κατά το παρελθόν, όπως από την κακοκαιρία Ιανός, ενώ μετά τον Daniel η κατάσταση επιδεινώθηκε. Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου, το χωριό έχει απωλέσει την ομαλή χρήση των δικτύων υποδομής, όπως η ύδρευση και η ηλεκτροδότηση, ενώ μεγάλο ποσοστό των κτιρίων κρίνεται ακατάλληλο προς χρήση λόγω πλημμυρισμένων υπογείων και συσσώρευσης λάσπης. Παράλληλα, τίθενται ζητήματα ασφάλειας και υγείας για τους κατοίκους, καθώς η περιοχή βρίσκεται σε χαμηλό υψόμετρο, σε σημεία όπου συγκεντρώνονται τα νερά από τις λεκάνες απορροής.
Ενώ η τελευταία απογραφή κατέγραφε πληθυσμό περίπου 324 μόνιμων κατοίκων σε 180 ιδιοκτησίες, η δημοτική αρχή επισημαίνει ότι ο πραγματικός αριθμός των κατοίκων έχει μειωθεί δραματικά, καθώς πολλοί, κυρίως νεότεροι σε ηλικία, έχουν εγκαταλείψει το χωριό. Σήμερα, εκτιμάται ότι στο χωριό διαμένουν περίπου 70 άτομα σε 60 κατοικίες.
Το σχέδιο του νέου οικισμού
Η νέα Μεταμόρφωση σχεδιάζεται να αναπτυχθεί σε έκταση 193,25 στρεμμάτων σε αγροτεμάχιο ιδιοκτησίας του δήμου. Ο σχεδιασμός περιλαμβάνει την οργάνωση ενός πλήρους οικισμού με δρόμους, κοινόχρηστους χώρους, υποδομές, χώρους γενικής και αμιγούς κατοικίας, καθώς και πρόβλεψη για πολιτιστικές, αθλητικές, διοικητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες. Επιπλέον, προβλέπονται δύο χώροι καταφυγής.
Λαμβάνοντας υπόψη την εμπειρία των τελευταίων ετών, έχουν τεθεί αυστηροί όροι δόμησης. Τα κτίρια θα έχουν μέγιστο ύψος δύο ορόφων, ενώ το ισόγειο δάπεδο κάθε κατοικίας πρέπει να απέχει 1,5 μέτρο από τη στάθμη του εδάφους. Παράλληλα, απαγορεύεται ρητά η κατασκευή υπογείων, καθώς και η δημιουργία κατοικιών σε πιλοτή χωρίς τοιχοποιίες πλήρωσης.
Χρηματοδότηση και επόμενα βήματα
Το χρηματοδοτικό μοντέλο χωρίζεται σε δύο σκέλη:
- Κατασκευή κατοικιών: Θα καλυφθεί από δωρεά του ΣΕΒ, η οποία θα εγγραφεί ως συνεισφορά στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων.
- Υποδομές και κοινόχρηστοι χώροι: Θα χρηματοδοτηθούν από τον Δήμο Παλαμά μέσω του Αναπτυξιακού Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, ειδικότερα από το πρόγραμμα αντιμετώπισης και αποκατάστασης φυσικών καταστροφών για την περίοδο 2026 – 2030.
Οι απαραίτητες μελέτες θα καλυφθούν από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, είτε μέσω του Πράσινου Ταμείου είτε μέσω δωρεάς του ΣΕΒ.
Για την υλοποίηση του έργου απαιτείται η σύνταξη Ρυμοτομικού Σχεδίου Εφαρμογής, το οποίο θα εγκριθεί από τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας μετά από γνωμοδότηση του αρμόδιου πολεοδομικού συμβουλίου. Προηγουμένως, το σχέδιο θα τεθεί σε δημόσια ανάρτηση για 20 εργάσιμες ημέρες, ώστε οι πολίτες να υποβάλουν ενστάσεις. Παράλληλα, θα εκδοθούν υπουργικές αποφάσεις για τον καθορισμό των προτύπων των κατοικιών και των κριτηρίων επιλογής των δικαιούχων.
Όσον αφορά τα κτίσματα του σημερινού οικισμού, η ρύθμιση θέτει περιορισμούς, επιτρέποντας μόνο εργασίες στατικής ενίσχυσης, συντήρησης και επισκευής, μετά την προσκόμιση μελέτης στατικής επάρκειας. Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα αλλαγής χρήσης ορισμένων κτιρίων για την εξυπηρέτηση αγροτικών δραστηριοτήτων.