Την έντονη ενόχλησή της για την «εργαλειοποίηση» των αρχαιολογικών ευρημάτων με σκοπό την καθυστέρηση ή την ακύρωση μεγάλων έργων υποδομής εξέφρασε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, κατά την ομιλία της στο 9ο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026. Η υπουργός υπογράμμισε ότι τα αρχαιολογικά ευρήματα δεν αποτελούν από μόνα τους την αιτία των καθυστερήσεων, καταλογίζοντας παράλληλα ευθύνες σε ανεπαρκείς μελέτες που εκπονούνται κατά το στάδιο του σχεδιασμού.
Παραδείγματα «εργαλειοποίησης» έργων
Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα έργων όπου οι αρχαιότητες χρησιμοποιήθηκαν για λόγους επαγγελματικών αντιζηλιών ή ιδεολογικών αντιθέσεων, η κυρία Μενδώνη ανέφερε το Μετρό Θεσσαλονίκης και το αεροδρόμιο στο Καστέλι. Ειδικότερα για το δεύτερο, έκανε αναφορά στο πρόσφατο εύρημα στον λόφο Παπούρα. Σύμφωνα με την υπουργό, η εμπλοκή του υπουργείου Πολιτισμού από τα πρώτα στάδια του σχεδιασμού είναι καθοριστική, καθώς οι αρχαιολογικές υπηρεσίες διαθέτουν γνώση για τις πιθανές περιοχές όπου εντοπίζονται αρχαιότητες, επιτρέποντας την επιλογή κατάλληλων λύσεων πριν από την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών.
Η περίπτωση του Μετρό Θεσσαλονίκης
Αναφερόμενη στον σταθμό Βενιζέλου του Μετρό Θεσσαλονίκης, η υπουργός υποστήριξε ότι το υπουργείο Πολιτισμού γνώριζε για την ύπαρξη αρχαιοτήτων στην περιοχή ήδη από το 2004, όταν συζητήθηκε η χωροθέτηση του έργου στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Όπως τόνισε, μια διαφορετική διαχείριση του αρχαιολογικού ορίζοντα θα μπορούσε να είχε περιορίσει τα προβλήματα που παρουσιάστηκαν στους σταθμούς Αγίας Σοφίας και Βενιζέλου.
Ιδιαίτερη κριτική άσκησε για τη μελέτη που είχε εγκριθεί το 2017 για τον σταθμό Βενιζέλου, χαρακτηρίζοντάς την «ανεδαφική». Η υπουργός επισήμανε ότι οι συγκεκριμένες μελέτες ήταν ανυπόγραφες και δεν περιλάμβαναν το σύνολο των απαραίτητων τεχνικών προδιαγραφών.
Συνεργασία και σχεδιασμός
Η υπουργός Πολιτισμού υποστήριξε ότι η σχέση μεταξύ των μηχανικών, των κατασκευαστών και της αρχαιολογικής υπηρεσίας έχει βελτιωθεί σημαντικά σε σύγκριση με το παρελθόν. «Το Υπουργείο Πολιτισμού λύνει προβλήματα εκεί που οι κακοί σχεδιασμοί έχουν δημιουργήσει τα προβλήματα», δήλωσε χαρακτηριστικά. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι, ενώ η έγκαιρη ενημέρωση για τα αρχαιολογικά δεδομένα επιτρέπει καλύτερο προγραμματισμό, η φύση της αρχαιολογικής έρευνας εμπεριέχει πάντα το στοιχείο του απρόβλεπτου, καθώς είναι πιθανό να εντοπιστούν περισσότερες αρχαιότητες από τις αρχικές εκτιμήσεις κατά τη διάρκεια της κατασκευής.