Ως μια επικερδή ψηφιακή βιομηχανία που μετατρέπει την ανδρική ανασφάλεια, την οργή και τον μισογυνισμό σε οικονομικό κέρδος περιγράφεται η λεγόμενη «ανδρόσφαιρα» (manosphere) σε άρθρο που δημοσιεύθηκε στο ιατρικό περιοδικό The Lancet. Οι καθηγητές Sarah J. Hawkes και Kent Buse προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις αυτής της κουλτούρας ξεπερνούν τα όρια του διαδικτύου και συνιστούν ζήτημα δημόσιας υγείας, απαιτώντας αντιμετώπιση ανάλογη με εκείνη άλλων εμπορικών κινδύνων, όπως το κάπνισμα.

Τι είναι η manosphere και οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία

Οι συγγραφείς ορίζουν τη manosphere ως ένα ετερογενές δίκτυο διαδικτυακών κοινοτήτων και εμπορικών δραστηριοτήτων, το οποίο συνδέεται με αντιλήψεις περί αρρενωπότητας, μισογυνισμού και ανδρικής θυματοποίησης. Στο συγκεκριμένο ψηφιακό περιβάλλον έχουν αποκτήσει προβολή πρόσωπα όπως ο Andrew Tate, ενώ διαφορετικές εκφάνσεις της κουλτούρας της υπεραρρενωπότητας προωθούνται και από influencers όπως ο Clavicular.

Κοινό χαρακτηριστικό πολλών από αυτές τις κοινότητες είναι η παρουσίαση των προβλημάτων των ανδρών ως αποτέλεσμα του φεμινισμού, παραγνωρίζοντας παράγοντες όπως η οικονομική ανασφάλεια και οι κοινωνικές ανισότητες. Σύμφωνα με το άρθρο, η εξάπλωση τέτοιων αντιλήψεων συνδέεται με αρνητικές επιπτώσεις για την ψυχική υγεία των νέων, προβλήματα αυτοεικόνας, αποθάρρυνση από την αναζήτηση ψυχολογικής υποστήριξης και κανονικοποίηση της εχθρικής συμπεριφοράς απέναντι στις γυναίκες και τα κορίτσια, με κινδύνους που επεκτείνονται και σε άτομα διαφορετικών ταυτοτήτων φύλου.

Η οργή ως επιχειρηματικό μοντέλο

Η ανάλυση εστιάζει στην εμπορευματοποίηση της ανδρικής ταυτότητας, η οποία περιλαμβάνει περιεχόμενο επί πληρωμή, επενδυτικές προτάσεις και προώθηση μη ελεγχόμενων συμπληρωμάτων ή ορμονικών προϊόντων. Ο Kent Buse, καθηγητής πολιτικής υγείας στο Monash University Malaysia, επισημαίνει ότι δεν πρόκειται για περιθωριακό φαινόμενο, αλλά για επιχειρηματικό μοντέλο όπου οι αλγόριθμοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ανταμείβουν το ακραίο περιεχόμενο, καθώς η οργή και η δυσαρέσκεια αποφέρουν οικονομικά οφέλη.

Ο ίδιος παρομοιάζει τις πρακτικές αυτές με εκείνες της καπνοβιομηχανίας, τονίζοντας ότι οι εταιρείες τείνουν να μεταφέρουν την ευθύνη στο άτομο και να παρουσιάζουν τις ρυθμιστικές παρεμβάσεις ως απειλή κατά της προσωπικής ελευθερίας. Η σύγκριση αυτή αφορά τις εμπορικές πρακτικές και τα εργαλεία δημόσιας πολιτικής.

Κοινωνικοί παράγοντες και προτεινόμενες παρεμβάσεις

Η απήχηση της manosphere στους νέους άνδρες ενισχύεται από τη μοναξιά, τον κοινωνικό αποκλεισμό, την απομάκρυνση από την εκπαίδευση και την εργασιακή αβεβαιότητα. Η Sarah Hawkes, καθηγήτρια στο University College London και συνιδρύτρια της δεξαμενής σκέψης Global 50/50, υπογραμμίζει ότι οι ανάγκες των νέων για ταυτότητα και κοινωνική αποδοχή είναι πραγματικές και ότι η απλή απομάκρυνση του περιεχομένου, χωρίς την προσφορά αξιόπιστων εναλλακτικών, δεν επαρκεί.

Οι συγγραφείς προτείνουν έξι βασικές προτεραιότητες για την αντιμετώπιση του φαινομένου:

  • Αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών συνθηκών που αυξάνουν την ευαλωτότητα των νέων, μέσω της επανένταξης στην εκπαίδευση και της κοινωνικής συμμετοχής.
  • Συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών υγείας, εκπαιδευτικών φορέων και κοινωνικών δομών.
  • Προώθηση υγιών προτύπων αρρενωπότητας χωρίς την παρουσίαση των ανδρών ως εγγενώς προβληματικών.
  • Αυστηρότερη εποπτεία των ψηφιακών πλατφορμών στους μηχανισμούς προώθησης περιεχομένου και στα οικονομικά κίνητρα.
  • Συστηματική παρακολούθηση του ψηφιακού περιβάλλοντος και αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων.
  • Αντιμετώπιση των κοινωνικών προκαταλήψεων που συντηρούν τον μισογυνισμό.

Η προσέγγιση των ερευνητών εστιάζει στην ανάγκη ρύθμισης των πλατφορμών και των εμπορικών δομών, αποφεύγοντας την τιμωρία των ίδιων των χρηστών. Το άρθρο αποτελεί μέρος της πρώτης ειδικής σειράς δημοσιεύσεων του The Lancet για την υγεία των ανδρών.