Η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τον χάρτη της γεωργικής παραγωγής στην Ευρώπη, καθιστώντας πλέον εφικτή την καλλιέργεια φυτών σε περιοχές όπου οι συνθήκες ήταν μέχρι πρότινος ακατάλληλες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Σικελία, όπου ολοκληρώθηκε η πρώτη συγκομιδή καφέ ποικιλίας Arabica, ο οποίος καλλιεργήθηκε εξ ολοκλήρου σε ιταλικό έδαφος.

Η πρώτη ιταλική παραγωγή καφέ στη Σικελία

Η καλλιέργεια αναπτύχθηκε από την οικογένεια Morettino σε έκταση περίπου δύο εκταρίων, στην περιοχή San Lorenzo ai Colli, στα περίχωρα του Παλέρμο. Η πρωτοβουλία αξιοποιεί τις υψηλότερες θερμοκρασίες που καταγράφονται πλέον στη νότια Ιταλία, επιτρέποντας την ανάπτυξη τροπικών φυτών σε υψόμετρο μερικών εκατοντάδων μέτρων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η ετήσια συγκομιδή ανέρχεται σε περίπου 100 κιλά καρπών, από τα οποία προκύπτουν λίγο περισσότερα από 15 κιλά καβουρδισμένων κόκκων. Παρά το γεγονός ότι οι ποσότητες παραμένουν περιορισμένες και δεν επαρκούν για εμπορική παραγωγή μεγάλης κλίμακας, το εγχείρημα έχει αποκτήσει επιστημονικό ενδιαφέρον. Στη μελέτη της προσαρμογής των τροπικών καλλιεργειών στο νέο κλιματικό περιβάλλον συμμετέχουν το Πανεπιστήμιο και ο Βοτανικός Κήπος του Παλέρμο. Οι υπεύθυνοι της πρωτοβουλίας σημειώνουν ότι ο συγκεκριμένος καφές παρουσιάζει ιδιαίτερα αρωματικά χαρακτηριστικά, με νότες που θυμίζουν σταφίδα.

Διεθνείς τάσεις και ευρωπαϊκά πειράματα

Η μετατόπιση των καλλιεργητικών ζωνών δεν περιορίζεται μόνο στον καφέ. Στη νότια Αγγλία, η άνοδος της θερμοκρασίας ευνοεί πλέον την παραγωγή αφρωδών οίνων, ωθώντας τις ζώνες αμπελοκαλλιέργειας προς βορειότερες περιοχές. Αντίστοιχα, στην Ευρώπη πραγματοποιούνται και άλλα πειράματα για την καλλιέργεια καφέ:

  • Στην Ισπανία, και συγκεκριμένα στην επαρχία της Γρανάδας, διεξάγονται δοκιμαστικές καλλιέργειες για τη μελέτη της ανθεκτικότητας των φυτών.
  • Στη Γκραν Κανάρια, ο καφές καλλιεργείται ήδη από τον 19ο αιώνα, επωφελούμενος από το γεωγραφικό πλάτος και την υγρασία των ηφαιστειακών εδαφών.
  • Στις Αζόρες της Πορτογαλίας, λειτουργούν μικρές ιδιωτικές φυτείες που αξιοποιούν το ήπιο κλίμα του αρχιπελάγους.
  • Στη Σικελία, πριν από την προσπάθεια της οικογένειας Morettino, είχε πραγματοποιηθεί παραγωγή καφέ σε θερμοκήπια στην περιοχή Terrasini, κοντά στο Παλέρμο.

Ο κλάδος του καφέ στην Ιταλία

Η εξέλιξη αυτή παρακολουθείται με ενδιαφέρον από την ιταλική αγορά, όπου ο καφές αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας. Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν την 1η Οκτωβρίου, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Καφέ, η Ιταλία παρήγαγε το 2025 περίπου 424.168 τόνους καβουρδισμένου και στιγμιαίου καφέ. Ο συγκεκριμένος κλάδος περιλαμβάνει περίπου 1.000 επιχειρήσεις καβουρδίσματος και καταγράφει ετήσιο κύκλο εργασιών ύψους 5,9 δισ. ευρώ.

Παραδοσιακά, ο καφές καλλιεργείται σε τροπικές και ισημερινές περιοχές, όπως η Βραζιλία, η Κολομβία, η Αιθιοπία, το Βιετνάμ και η Ινδονησία, όπου οι σταθερές βροχοπτώσεις και οι υψηλές θερμοκρασίες δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον για την ανάπτυξη της ποικιλίας Arabica, η οποία απαιτεί συνήθως μεγαλύτερα υψόμετρα σε σύγκριση με την ποικιλία Robusta.