Η ενίσχυση του φαινομένου El Niño επαναφέρει στο προσκήνιο την πιθανότητα ενός ιδιαίτερα ψυχρού χειμώνα στην Ευρώπη για την περίοδο 2026–2027. Επιστήμονες προειδοποιούν ότι η εξέλιξη του φαινομένου μπορεί να επηρεάσει τη στρατοσφαιρική πολική δίνη, αυξάνοντας τις πιθανότητες για έντονες ψυχρές εισβολές και χιονοπτώσεις στους επόμενους μήνες.

Ο ρόλος της πολικής δίνης και η στρατοσφαιρική θέρμανση

Οι μετεωρολόγοι εξετάζουν τον μηχανισμό μέσω του οποίου το El Niño μπορεί να προκαλέσει πτώση της θερμοκρασίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, η στρατοσφαιρική πολική δίνη, η οποία αποτελείται από ισχυρούς δυτικούς ανέμους σε ύψος 10 έως 50 χιλιομέτρων, συγκρατεί τις ψυχρές αέριες μάζες πάνω από την Αρκτική. Μετά την κορύφωση ενός ισχυρού El Niño, η δίνη αυτή ενδέχεται να εξασθενήσει, οδηγώντας στο φαινόμενο της αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης.

Σε αυτή την περίπτωση, η θερμοκρασία στη στρατόσφαιρα μπορεί να αυξηθεί έως και 50 βαθμούς Κελσίου μέσα σε λίγες ημέρες. Αυτή η διαταραχή μεταβάλλει τη συμπεριφορά του αεροχειμάρρου, με αποτέλεσμα να καθίσταται πιθανή η μετακίνηση ψυχρών αέριων μαζών από την Αρκτική προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη.

Πιθανές επιπτώσεις ανά περιοχή

Σύμφωνα με τη βρετανική μετεωρολογική υπηρεσία Met Office, η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση μπορεί να οδηγήσει σε υψηλή ατμοσφαιρική πίεση πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό και τη Σκανδιναβία. Για τη Βόρεια Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο, το σενάριο αυτό συνεπάγεται παρατεταμένες περιόδους ξηρού και ψυχρού καιρού. Αντιθέτως, για τη Νότια Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, οι προβλέψεις δείχνουν περισσότερο ηπιότερες θερμοκρασίες, συνοδευόμενες από βροχοπτώσεις και ισχυρούς ανέμους.

Εξελίξεις και επιστημονικές εκτιμήσεις

Το φετινό El Niño αναμένεται να κορυφωθεί στα τέλη του φθινοπώρου ή στις αρχές του χειμώνα, με τις θερμοκρασίες στην επιφάνεια της θάλασσας στον τροπικό Ειρηνικό να βρίσκονται ήδη σε πολύ υψηλά επίπεδα. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το φαινόμενο θα μπορούσε να συμβάλει σε 451.000 επιπλέον θανάτους παγκοσμίως κατά την περίοδο Ιουνίου 2026 – Φεβρουαρίου 2027, ενώ αυξάνει και τους κινδύνους για ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως πλημμύρες, ξηρασίες και δασικές πυρκαγιές.

Παρά τις ανησυχίες, οι μετεωρολόγοι τονίζουν ότι δεν υπάρχει ακόμη ασφαλής πρόβλεψη για παρατεταμένο παγετό στην Ευρώπη. Ο Grahame Madge, εκπρόσωπος της Met Office για το κλίμα, διευκρινίζει ότι η σύνδεση μεταξύ El Niño και ψυχρού χειμώνα στο Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι εγγυημένη, καθώς η τελική εικόνα διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση πολλών κλιματικών παραγόντων. Επιπλέον, η πρόγνωση για μεμονωμένα επεισόδια αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης θεωρείται αξιόπιστη μόνο περίπου μία εβδομάδα πριν από την εκδήλωσή τους.