Η ελληνική κυβέρνηση απέστειλε επίσημη επιστολή στον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, με την οποία εκφράζει την πλήρη αντίθεσή της στην απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου για την έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019. Η Αθήνα υπογραμμίζει με σαφήνεια ότι το εν λόγω μνημόνιο στερείται νομικής βάσης και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη, χαρακτηρίζοντάς το άκυρο και ανυπόστατο.

Οι θέσεις της Αθήνας έναντι του μνημονίου

Στην επιστολή της προς τον Αντόνιο Γκουτέρες, η ελληνική πλευρά αναλύει τους λόγους για τους οποίους το μνημόνιο μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης κρίνεται παράνομο. Η κεντρική επιχειρηματολογία της Ελλάδας εστιάζει στην παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, το οποίο αποτελεί το θεμέλιο της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών μεταξύ των κρατών. Σύμφωνα με την ελληνική θέση, η συμφωνία αγνοεί βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου και προσπαθεί να επιβάλει τετελεσμένα που δεν έχουν έρεισμα στις ισχύουσες συνθήκες.

Η ελληνική κυβέρνηση τονίζει ότι η απόφαση του λιβυκού κοινοβουλίου να επικυρώσει το κείμενο του 2019 δεν μεταβάλλει τη νομική πραγματικότητα. Η Αθήνα επισημαίνει ότι το μνημόνιο αυτό δεν μπορεί να θίξει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, καθώς οι διευθετήσεις που προβλέπονται σε αυτό δεν αναγνωρίζονται από το διεθνές δίκαιο. Η επιστολή λειτουργεί ως μια επίσημη καταγραφή των ελληνικών θέσεων στα αρχεία του ΟΗΕ, διασφαλίζοντας ότι η αμφισβήτηση της νομιμότητας του μνημονίου είναι καταγεγραμμένη με τον πλέον επίσημο τρόπο.

Η νομική διάσταση και η διεθνής διάσταση του ζητήματος

Το ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου αποτελεί αντικείμενο σταθερής αμφισβήτησης από την ελληνική πλευρά από την πρώτη στιγμή της υπογραφής του. Η αποστολή της επιστολής στον Αντόνιο Γκουτέρες εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική της Ελλάδας για την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων της στην περιοχή της Μεσογείου. Η χρήση του όρου «άκυρο και ανυπόστατο» αντικατοπτρίζει την πάγια θέση της Αθήνας ότι το κείμενο αυτό δεν διαθέτει την απαραίτητη ισχύ για να επιφέρει αλλαγές στις θαλάσσιες οριοθετήσεις.

Η κίνηση αυτή της Ελλάδας αποσκοπεί στην ενημέρωση του διεθνούς οργανισμού και των κρατών-μελών του για τις θέσεις της σχετικά με τις ενέργειες της λιβυκής πλευράς και της Τουρκίας. Η Αθήνα υποστηρίζει ότι η προσπάθεια οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών μέσω τέτοιων συμφωνιών παρακάμπτει τις προβλεπόμενες διαδικασίες και τις αρχές που διέπουν τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Η ελληνική διπλωματία επιμένει ότι η σταθερότητα στην περιοχή μπορεί να διασφαλιστεί μόνο μέσω του σεβασμού του διεθνούς δικαίου και της αποφυγής μονομερών ενεργειών που προκαλούν εντάσεις.

Η επιστολή καταλήγει επιβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στην προστασία των κυριαρχικών της δικαιωμάτων, απορρίπτοντας κάθε απόπειρα νομιμοποίησης του τουρκολιβυκού μνημονίου σε διεθνές επίπεδο. Με την επίσημη αυτή παρέμβαση, η Αθήνα θέτει εκ νέου τα όρια της νομιμότητας, καλώντας τον ΟΗΕ να λάβει υπόψη του τις ελληνικές αιτιάσεις σε οποιαδήποτε συζήτηση αφορά τις εξελίξεις στην περιοχή.