Το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός σχολικού περιβάλλοντος ανθεκτικού στην κλιματική κρίση έγινε στο Χαλάνδρι, με την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης ανακατασκευής του προαυλίου στο 4ο Δημοτικό Σχολείο, καθώς και στο 4ο και 10ο Νηπιαγωγείο. Η παρέμβαση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ερευνητικού έργου «MAINCODE: Σχεδιάζοντας Κλιματικά Καταφύγια Εμπνευσμένα από τη Φύση», με στόχο τη μείωση των σκληρών επιφανειών και την αύξηση του πρασίνου.
Συμμετοχικός σχεδιασμός από την εκπαιδευτική κοινότητα
Η διαμόρφωση του χώρου δεν αποτελεί αποκλειστική απόφαση των φορέων υλοποίησης, αλλά προϊόν εκτεταμένης διαδικασίας συμμετοχικού σχεδιασμού. Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 58 εργαστήρια, στα οποία συμμετείχαν περίπου 300 παιδιά, εκπαιδευτικοί και μέλη του Συλλόγου Γονέων. Οι μαθητές συμμετείχαν ενεργά στη διαδικασία, αποτυπώνοντας τις ανάγκες τους μέσω ζωγραφικής, συζητήσεων και της δημιουργίας τρισδιάστατης μακέτας για το πώς φαντάζονται το «προαύλιο των ονείρων τους».
Η πρώτη φάση του πιλοτικού προγράμματος περιελάμβανε εργασίες αποξήλωσης τσιμέντου, τοποθέτηση υδατοδιαπερατών υλικών και νέες φυτεύσεις. Οι εργασίες αυτές υλοποιήθηκαν εν μέρει κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, θέτοντας τις βάσεις για τον πλήρη μετασχηματισμό του προαυλίου.
Χαρακτηριστικά και στόχοι του κλιματικού καταφυγίου
Ο τελικός σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου κλιματικού καταφυγίου έκτασης 3.800 τ.μ. Μεταξύ των βασικών προβλέψεων είναι η εγκατάσταση υδατοπερατών δαπέδων για τη βιώσιμη διαχείριση των όμβριων υδάτων και την επαναφόρτιση του υδροφόρου ορίζοντα, καθώς και η προστασία του ριζικού συστήματος των δέντρων. Παράλληλα, ο εξοπλισμός του χώρου θα περιλαμβάνει ξύλινα σκίαστρα, καθιστικά, δεντρόσπιτα και υποδομές άθλησης.
Το έργο MAINCODE υλοποιείται μέσω του ευρωπαϊκού χρηματοδοτικού προγράμματος DUT (Driving Urban Transitions). Στο σχήμα συμμετέχουν ο Δήμος Χαλανδρίου, ο Δήμος του Τορίνο, το Politecnico di Torino, το University of Southern Denmark, το Urban LAB και η commonspace. Αντίστοιχες πιλοτικές εφαρμογές πραγματοποιούνται και στο Τορίνο, με σκοπό τη διαμόρφωση ενός μοντέλου αναγεννητικής αστικής ανάπτυξης.
Επέκταση της δράσης και ευρύτερος σχεδιασμός
Ο Δήμος Χαλανδρίου έχει ήδη καταθέσει πρόταση χρηματοδότησης στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα LIFE, υπό την ονομασία «LIFE sCOOLyards», για τη μετατροπή των αυλών τριών επιπλέον δημοτικών σχολείων. Τα σχολεία αυτά επιλέχθηκαν με βάση τον βαθμό κλιματικής ευαλωτότητάς τους, εστιάζοντας σε εκείνα που είναι περισσότερο εκτεθειμένα στις υψηλές θερμοκρασίες.
Ο δήμαρχος Χαλανδρίου, Σίμος Ρούσσος, επισήμανε ότι η συγκεκριμένη παρέμβαση εντάσσεται στο ευρύτερο σχέδιο βιώσιμης ανάπτυξης που εφαρμόζει ο Δήμος από το 2015. Το σχέδιο αυτό περιλαμβάνει δράσεις όπως η βιώσιμη κινητικότητα, η κυκλική διαχείριση τροφικών αποβλήτων, η επανάχρηση νερού από το Αδριάνειο Υδραγωγείο και η εξοικονόμηση ενέργειας σε δημόσια κτίρια και κατοικίες. Σύμφωνα με τον κ. Ρούσσο, ο στόχος παραμένει η εξασφάλιση ενός πιο βιώσιμου μέλλοντος για την πόλη.