Ως άκυρο, ανυπόστατο και στερούμενο έννομων αποτελεσμάτων χαρακτήρισε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο του 2019 για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο. Η τοποθέτηση έγινε μέσω κοινής δήλωσης που συνυπογράφουν η Ελλάδα, η Αίγυπτος, η Κύπρος, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση, με αφορμή την πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει τη συγκεκριμένη συμφωνία.

Αντίθεση στο Διεθνές Δίκαιο

Στη δήλωσή του, ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι το μνημόνιο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν δύναται να αποτελέσει νόμιμη βάση για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, ούτε να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Επισημάνθηκε ότι η επικύρωση της συμφωνίας από τη λιβυκή Βουλή εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή.

Το κείμενο της δήλωσης τονίζει ότι το «ψευδεπίγραφο» μνημόνιο παραγνωρίζει τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα όλων των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών, όπως αυτά προβλέπονται από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών, η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει τη νομική πραγματικότητα, ενώ η αποδοχή τέτοιων διμερών συμφωνιών θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο, υπονομεύοντας τη διεθνή έννομη τάξη.

Πλαίσιο διεθνών κανόνων και περιφερειακή σταθερότητα

Η κοινή δήλωση αναδεικνύει την ανάγκη διασφάλισης ότι οι διμερείς συμφωνίες δεν υπονομεύουν τους καθιερωμένους κανόνες και δεν θίγουν τα δικαιώματα τρίτων. Το Διεθνές Δίκαιο και το εθιμικό δίκαιο ορίζονται ως το απαραίτητο πλαίσιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, καθώς αποτελούν εγγύηση για την προβλεψιμότητα και τις ειρηνικές σχέσεις μεταξύ των κρατών.

Οι συμμετέχοντες στη δήλωση επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στην επανένωση των θεσμών της Λιβύης, τονίζοντας ότι μια σταθερή χώρα, που συμμετέχει ενεργά στην περιφερειακή συνεργασία, είναι απαραίτητη για την ειρήνη στη Μεσόγειο. Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ότι η πολιτική μετάβαση της Λιβύης και οι σχέσεις της με τα γειτονικά κράτη οφείλουν να διέπονται από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και τις αρχές της καλής γειτονίας.

Η στάση της Ελλάδας

Σχετικά με τις διμερείς συνομιλίες μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης για το ζήτημα της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, επισημάνθηκε ότι η ελληνική πλευρά έχει λειτουργήσει με καλή πίστη και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο. Η χώρα εκφράζει την ετοιμότητά της να συνεχίσει τις προσπάθειες αυτές, με τον κ. Γεραπετρίτη να καταλήγει ότι ο σεβασμός του Διεθνούς Δικαίου αποτελεί προϋπόθεση για τη διατήρηση μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες.