Συνασπισμός 85 διεθνών οργανώσεων υγείας και περιβάλλοντος απέστειλε ανοιχτή επιστολή στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), ζητώντας την επανεξέταση των ισχυόντων ορίων για τα νιτρικά στο πόσιμο νερό. Οι υπογράφοντες, μεταξύ των οποίων η Greenpeace International, η Παγκόσμια Οργάνωση Οικογενειακών Γιατρών (WONCA) και το European Environmental Bureau, υποστηρίζουν ότι τα τρέχοντα πρότυπα δεν παρέχουν επαρκή προστασία απέναντι σε σύγχρονους κινδύνους για τη δημόσια υγεία.
Τα επιστημονικά δεδομένα και οι κίνδυνοι
Το ισχύον όριο του ΠΟΥ, το οποίο έχει τεθεί στα 50 mg/L, καθορίστηκε το 1958 με κύριο στόχο την προστασία των βρεφών από τη μεθαιμοσφαιριναιμία, μια σοβαρή κατάσταση που περιορίζει την ικανότητα του αίματος να μεταφέρει οξυγόνο. Σύμφωνα με την επιστολή των 85 οργανώσεων, το όριο αυτό δεν έχει προσαρμοστεί στα νεότερα επιδημιολογικά δεδομένα που συνδέουν τη μακροχρόνια έκθεση σε νιτρικά με σοβαρές ασθένειες.
Ειδικότερα, οι οργανώσεις επικαλούνται επιστημονικές μελέτες που αναδεικνύουν συσχετίσεις μεταξύ της χρόνιας έκθεσης σε νιτρικά —ακόμη και σε συγκεντρώσεις χαμηλότερες από το τρέχον όριο— και της εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου. Επιπλέον, επισημαίνονται κίνδυνοι κατά την εγκυμοσύνη, όπως οι πρόωροι τοκετοί και το χαμηλό βάρος γέννησης. Ο Pratyush Kumar, εκπρόσωπος της WONCA, τόνισε ότι οι κλινικές παρατηρήσεις επιβεβαιώνουν προβλήματα υγείας σε επίπεδα σημαντικά χαμηλότερα από τις τρέχουσες κατευθυντήριες γραμμές.
Το παράδειγμα της Δανίας
Η συζήτηση για την αυστηροποίηση των ορίων έχει ήδη βρει εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο. Στη Δανία, επιτροπή εμπειρογνωμόνων που συστάθηκε από την κυβέρνηση κατέληξε το 2025 στο συμπέρασμα ότι το διεθνές όριο των 50 mg/L δεν είναι επαρκές. Η επιτροπή εισηγήθηκε τη μείωση του ορίου στα 6 mg/L, με τη δανική κυβέρνηση να δεσμεύεται για την υιοθέτηση της αλλαγής εντός του 2026, αν και δεν έχει οριστεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή της.
Πηγές ρύπανσης και προτάσεις
Τα νιτρικά και τα νιτρώδη αποτελούν ενώσεις αζώτου και οξυγόνου που βρίσκονται φυσικά στο περιβάλλον, αλλά οι συγκεντρώσεις τους αυξάνονται λόγω ανθρώπινων παρεμβάσεων. Η εντατική χρήση γεωργικών λιπασμάτων, η απορροή κτηνοτροφικών αποβλήτων και η ανεπαρκής λειτουργία των συστημάτων αποχέτευσης αποτελούν τις κύριες πηγές επιβάρυνσης των υδάτινων πόρων.
Οι οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι η λύση στο πρόβλημα δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στην επεξεργασία του νερού, αλλά απαιτεί παρεμβάσεις στην πηγή της ρύπανσης. Η Amanda Larsson, επικεφαλής του παγκόσμιου προγράμματος της Greenpeace για τη γεωργία, κάλεσε τις κυβερνήσεις να περιορίσουν την επέκταση της εντατικής κτηνοτροφίας και να προωθήσουν τη μετάβαση σε οικολογικές γεωργικές πρακτικές. Η επιστολή απεστάλη με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ενιαίας Υγείας (One Health Day), υπογραμμίζοντας την αλληλεξάρτηση μεταξύ της υγείας των ανθρώπων, των ζώων και των οικοσυστημάτων.