Χωρίς συμφωνία για την αναθεώρηση του ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) ολοκληρώθηκε η πρόσφατη Σύνοδος Κορυφής στις Βρυξέλλες. Η ενεργειακή κρίση έχει εντείνει τις διαφωνίες μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με το κόστος της πράσινης μετάβασης και τις επιπτώσεις που αυτό επιφέρει στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Οι διαφωνίες των κρατών-μελών
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης κεκλεισμένων των θυρών, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι το σύστημα πρέπει να παραμείνει βασικό εργαλείο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απανθρακοποίηση, ωστόσο τόνισε την ανάγκη προσαρμογής του στις νέες συνθήκες. Ο ίδιος προειδοποίησε ότι, ελλείψει ουσιαστικών αλλαγών, η Ευρώπη κινδυνεύει με αποβιομηχάνιση, ενώ χαρακτήρισε ανεπαρκές το αρχικό προσχέδιο συμπερασμάτων της Συνόδου, σημειώνοντας ότι δεν ανταποκρίνεται στον επείγοντα χαρακτήρα της κρίσης.
Στο μέτωπο των διαπραγματεύσεων, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Τσεχία, η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία ζήτησαν την αναβολή της εφαρμογής του ETS2, το οποίο αφορά τα κτίρια και τις οδικές μεταφορές, τουλάχιστον έως το 2030. Στον αντίποδα, η Φινλανδία, η Δανία και η Σουηδία εξέφρασαν την αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε αποδυνάμωση του συστήματος ή υποχώρηση από τους υφιστάμενους κλιματικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η παρέμβαση της Eurelectric
Στη συζήτηση παρενέβη η Eurelectric, η οργάνωση που εκπροσωπεί τον ευρωπαϊκό κλάδο ηλεκτρικής ενέργειας, αποστέλλοντας επιστολή προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και τα μέλη του Συμβουλίου. Η Eurelectric υπογραμμίζει ότι το EU ETS αποτελεί πυλώνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής και ζητά τη διατήρηση της ακεραιότητάς του, αποφεύγοντας παρεμβάσεις που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν τη μακροπρόθεσμη προβλεψιμότητα του συστήματος.
Η οργάνωση επισημαίνει ότι ο κλάδος καλείται να κινητοποιήσει τρισεκατομμύρια ευρώ έως το 2050 για επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια, την ενεργειακή αποδοτικότητα και τις απαραίτητες υποδομές. Για τον σκοπό αυτό, η Eurelectric θέτει τέσσερις βασικές προτεραιότητες:
- Διατήρηση ακεραιότητας: Ζητείται μια προβλέψιμη πορεία μείωσης του ανώτατου ορίου εκπομπών και λειτουργία του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς βάσει σαφών κανόνων, ώστε να ενισχύεται η ζήτηση για καθαρές πηγές ενέργειας.
- Αξιοποίηση εσόδων: Τουλάχιστον το 50% των εσόδων από το ETS1 θα πρέπει να επανεπενδύεται στην απανθρακοποίηση των τομέων που υπάγονται στο σύστημα και στην ενεργειακή μετάβαση.
- Ανταγωνιστικότητα: Η δωρεάν κατανομή δικαιωμάτων εκπομπών πρέπει να είναι στοχευμένη και να συνοδεύεται από όρους, σε ευθυγράμμιση με τη σταδιακή εφαρμογή του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM).
- Επενδύσεις εντός ΕΕ: Οι διεθνείς πιστώσεις άνθρακα δεν πρέπει να υποκαθιστούν τις μειώσεις εκπομπών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε να απορροφούν πόρους που απαιτούνται για τον βιομηχανικό μετασχηματισμό.
Με τις θέσεις των κρατών-μελών να παραμένουν διχασμένες, το ζήτημα της αναθεώρησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών παραμένει ανοιχτό.