Η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση παγκοσμίως σε ό,τι αφορά την έκθεση στους οικονομικούς κινδύνους που απορρέουν από την ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη στις διεθνείς εξελίξεις. Σύμφωνα με τη νέα έκθεση των UCL Energy Institute και WWF Ελλάς, με τίτλο «Real economy consequences for Greece from success or failure of the Net-Zero Framework», οι Έλληνες πλοιοκτήτες διαθέτουν περιουσιακά στοιχεία ύψους περίπου 78 δισ. δολαρίων τα οποία επηρεάζονται άμεσα από τη στροφή σε μια οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα.
Η σημασία του Πλαισίου Μηδενικών Εκπομπών
Η έκθεση αναλύει τις επιπτώσεις από την υιοθέτηση ή τη μη υιοθέτηση του Πλαισίου Μηδενικών Εκπομπών (Net-Zero Framework – NZF) στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO). Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι η επίτευξη μιας παγκόσμιας συμφωνίας μέσω του IMO αποτελεί την ασφαλέστερη οδό για τη διασφάλιση της σταθερότητας στις αγορές και τη μείωση των επενδυτικών κινδύνων. Αντίθετα, η διαμόρφωση ενός κατακερματισμένου ρυθμιστικού πλαισίου με διαφορετικούς κανόνες ανά περιοχή εκτιμάται ότι θα προκαλέσει στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό, αύξηση του λειτουργικού κόστους και υπονόμευση των πράσινων επενδύσεων.
Ο Δρ Tristan Smith, καθηγητής Ενέργειας και Μεταφορών στο UCL Energy Institute και συνδιευθυντής του Shipping and Oceans Research Group, επισημαίνει ότι οι Έλληνες πλοιοκτήτες βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με μεταβολές στη ζήτηση των φορτίων που μεταφέρουν, τις οποίες δεν μπορούν να ελέγξουν. Όπως τονίζει, το Πλαίσιο Μηδενικών Εκπομπών προσφέρει μια ευκαιρία ώστε η ενεργειακή μετάβαση του κλάδου να πραγματοποιηθεί με πιο προβλέψιμο τρόπο, υποστηρίζοντας παράλληλα μια ποικιλία στρατηγικών για την απανθρακοποίηση.
Ελληνικός στόλος και διεθνείς προκλήσεις
Η Ελλάδα ελέγχει περίπου το 20% της παγκόσμιας χωρητικότητας του εμπορικού στόλου, με ισχυρή παρουσία σε κατηγορίες πλοίων που εξυπηρετούν τη μεταφορά ορυκτών καυσίμων, όπως τα δεξαμενόπλοια πετρελαίου και τα πλοία μεταφοράς LNG. Αυτή η εξειδίκευση καθιστά τον στόλο ευάλωτο στις αλλαγές που επιφέρει η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση, ανεξάρτητα από τις αποφάσεις που λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο.
Το ζήτημα αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων κατά την 85η σύνοδο της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MEPC 85), η οποία έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί στο Λονδίνο από τις 30 Νοεμβρίου έως τις 3 Δεκεμβρίου 2026. Εκεί θα εξεταστούν τα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τη ναυτιλία.
Ο Δημήτρης Καραβέλλας, γενικός διευθυντής του WWF Ελλάς, σημειώνει πως η χώρα, ως η μεγαλύτερη ναυτιλιακή δύναμη στον κόσμο, έχει περισσότερα να χάσει από την αβεβαιότητα και την καθυστέρηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, η ενεργειακή μετάβαση της ναυτιλίας βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή θα συντελεστεί μέσω ενός συνεκτικού παγκόσμιου πλαισίου ή μέσω περιφερειακών κανόνων που θα επιβαρύνουν τον κλάδο με επιπλέον κόστος.