Η Ευρώπη και η Κεντρική Ασία αποτελούν τη μοναδική περιοχή παγκοσμίως που δεν πέτυχε τους στόχους για τη μείωση της χρήσης καπνού στις γυναίκες, σύμφωνα με νέα έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ). Περίπου 63 εκατομμύρια γυναίκες στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του Οργανισμού, η οποία περιλαμβάνει 53 χώρες, εξακολουθούν να χρησιμοποιούν προϊόντα καπνού, ενώ η χρήση τους συνδέεται με 1,6 εκατομμύρια θανάτους ετησίως στην περιοχή.
Υστέρηση στις προσπάθειες μείωσης
Παρότι η χρήση καπνού υποχωρεί συνολικά στην ευρωπαϊκή περιφέρεια, η πρόοδος είναι σημαντικά βραδύτερη σε σύγκριση με τον υπόλοιπο πλανήτη. Μεταξύ 2010 και 2025, το ποσοστό των γυναικών που χρησιμοποιούν καπνό μειώθηκε από 19,6% σε 17,3%, σημειώνοντας υποχώρηση μόλις 12%. Αντιθέτως, σε παγκόσμιο επίπεδο, η αντίστοιχη μείωση στον γυναικείο πληθυσμό άγγιξε το 42%. Ενδεικτικό της στασιμότητας είναι ότι σε 15 χώρες της περιφέρειας τα ποσοστά των γυναικών που καπνίζουν παρουσιάζουν αύξηση.
Στους άνδρες, η χρήση καπνού μειώθηκε από 39,3% σε 30,3% κατά την ίδια περίοδο, ωστόσο ούτε αυτή η κατηγορία κατάφερε να πιάσει τον στόχο του ΠΟΥ για μείωση κατά 30% έως το 2025. Όπως επισήμανε η Kristina Mauer-Stender, περιφερειακή σύμβουλος του ΠΟΥ για τον έλεγχο του καπνού, οι γυναίκες και τα κορίτσια είναι εκείνες που παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη υστέρηση στην προσπάθεια περιορισμού της χρήσης.
Ανησυχητική εικόνα στους εφήβους
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα δεδομένα για τους εφήβους ηλικίας 13–15 ετών. Το 14,3% των παιδιών αυτής της ηλικιακής ομάδας στην ευρωπαϊκή περιφέρεια χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά τσιγάρα, ποσοστό που είναι σχεδόν διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 7,2%. Σε 35 χώρες της περιοχής, η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων είναι εξίσου ή περισσότερο διαδεδομένη στα κορίτσια από ό,τι στα αγόρια, ενώ σε 29 χώρες τα κορίτσια χρησιμοποιούν προϊόντα καπνού σε ποσοστά ίσα ή υψηλότερα από τα αγόρια.
Προτάσεις του ΠΟΥ και νομοθετικές κινήσεις της Κομισιόν
Ο ΠΟΥ απευθύνει κάλεσμα προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για ενίσχυση των μέτρων ελέγχου, προτείνοντας φορολόγηση που να αντιστοιχεί τουλάχιστον στο 75% της λιανικής τιμής των προϊόντων καπνού. Επιπλέον, ζητά την αυστηρή εφαρμογή των απαγορεύσεων καπνίσματος, την απαγόρευση της διαφήμισης, τη ρύθμιση της αγοράς των ηλεκτρονικών τσιγάρων και την προστασία των πολιτικών δημόσιας υγείας από παρεμβάσεις της καπνοβιομηχανίας.
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει εκτεταμένη αναθεώρηση της νομοθεσίας για τα προϊόντα καπνού και νικοτίνης. Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο αναμένεται να περιλαμβάνει ρυθμίσεις για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, τα σακουλάκια νικοτίνης και τις απαιτήσεις συσκευασίας. Ωστόσο, η πρόταση για αύξηση της φορολογίας καπνού παραμένει σε αδιέξοδο. Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί επικρίσεις σχετικά με τη διαφάνεια των επαφών μεταξύ αξιωματούχων της Κομισιόν και εκπροσώπων της καπνοβιομηχανίας, οι οποίοι εκτιμάται ότι δαπανούν ετησίως 8–10 εκατομμύρια ευρώ για την άσκηση επιρροής στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.