Ένα προσχέδιο συμφωνίας για την κλιματική αλλαγή δημοσιεύτηκε στις 17 Νοεμβρίου στο πλαίσιο της διάσκεψης COP31, η οποία διεξάγεται στην Αττάλεια της Τουρκίας. Το κείμενο των 18 σελίδων αποτελεί μια προσπάθεια των διαπραγματευτών να γεφυρώσουν τις διαφορές μεταξύ των σχεδόν 200 χωρών που συμμετέχουν, ενόψει της προγραμματισμένης ολοκλήρωσης των εργασιών στο τέλος της εβδομάδας.
Οι προκλήσεις των διαπραγματεύσεων
Οι συνομιλίες, που ξεκίνησαν στις 9 Νοεμβρίου, πραγματοποιούνται σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα, καθώς η παγκόσμια κοινότητα καλείται να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, όπως οι πρόσφατες πυρκαγιές στην Ευρώπη και το λιώσιμο των παγετώνων στο Νεπάλ. Ο Chris Bowen, ο οποίος ηγείται των διαπραγματεύσεων υπό μια διασπασμένη προεδρία με την Τουρκία, παραδέχτηκε ότι το προσχέδιο περιλαμβάνει ρήτρες που έχουν ήδη απορριφθεί από ορισμένες πλευρές. Στόχος της διαδικασίας τις επόμενες ημέρες είναι η προσέγγιση των θέσεων στα σημεία όπου δεν υπάρχει ακόμα συναίνεση.
Ηλεκτροδότηση και τεχνολογίες δέσμευσης άνθρακα
Στο προσχέδιο της απόφασης δίνεται έμφαση στην ενεργειακή μετάβαση, με την πρόταση για αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην τελική κατανάλωση στο 35% έως το 2035. Η ηλεκτροδότηση, σε συνδυασμό με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αποτελεί κεντρική προτεραιότητα της τουρκικής προεδρίας.
Παράλληλα, το κείμενο αναδεικνύει τον ρόλο των δασών ως απορροφητών άνθρακα και υπογραμμίζει την αναγκαιότητα των τεχνολογιών δέσμευσης, χρήσης και αποθήκευσης άνθρακα για τον περιορισμό της υπερθέρμανσης κάτω από το όριο του 1,5°C. Στη διάσκεψη καταγράφεται έντονη παρουσία λομπιστών που προωθούν τις εν λόγω τεχνολογίες. Επιπλέον, προτείνεται η δημιουργία δύο νέων προγραμμάτων εργασίας, εστιασμένων στα βουνά και τις περιοχές που συνδέονται με τους παγετώνες.
Το ακανθώδες ζήτημα της χρηματοδότησης
Η χρηματοδότηση για το κλίμα παραμένει το δυσκολότερο κεφάλαιο των συνομιλιών, με το προσχέδιο να διαχωρίζει τις ευθύνες μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται, οι ανάγκες για προσαρμογή στις αναπτυσσόμενες χώρες εκτιμώνται σε περίπου 305 δισ. δολάρια ετησίως έως το 2035. Αντιθέτως, η διεθνής δημόσια χρηματοδότηση για το 2024 κυμαίνεται στα 28-32 δισ. δολάρια.
Το κείμενο θέτει ως στόχο τον τριπλασιασμό της χρηματοδότησης για την προσαρμογή σε τουλάχιστον 120 δισ. δολάρια, ωστόσο σημειώνεται ότι ακόμα και αυτό το ποσό δεν θα κάλυπτε παρά μόνο το 29% των αναγκών. Υπάρχει έντονη διαφωνία σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού αυτού του τριπλασιασμού, με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Νορβηγία και την Ιαπωνία να επιδιώκουν την αποφυγή συγκεκριμένης διατύπωσης στο παρόν κείμενο.
Στο τραπέζι των συζητήσεων επανέρχεται η παλαιότερη δέσμευση των πλούσιων χωρών για 100 δισ. δολάρια ετησίως. Αν και ο στόχος επιτεύχθηκε την περίοδο 2022-2024, η Αφρικανική Ομάδα επισημαίνει ότι το 70% των πόρων δόθηκε υπό μορφή δανείων, γεγονός που περιορίζει την ουσιαστική αξία της μεταφοράς κεφαλαίων. Ο πρόεδρος της COP31, Murat Kurum, υπογράμμισε ότι μόλις το 8% της ιδιωτικής χρηματοδότησης που κινητοποιήθηκε την περίοδο 2021-2024 κατευθύνθηκε προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, ενώ ο εκτελεστικός γραμματέας της Σύμβασης-Πλαισίου του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, Simon Stiell, προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας καθοδικής σπείρας χρέους και κόστους κεφαλαίου.