Σε μια σημαντική αναδιάρθρωση της μεθοδολογίας του προχώρησε το Χρηματιστήριο Αθηνών (Euronext Athens), αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο αξιολογεί και κατατάσσει τις εισηγμένες εταιρείες σε ό,τι αφορά τα κριτήρια ESG (Environmental, Social and Governance). Η κίνηση αυτή έρχεται ως απόρροια δημοσιογραφικής έρευνας, η οποία κατέδειξε ότι ο προγενέστερος δείκτης ESG, που περιλάμβανε 60 εταιρείες, εστίαζε αποκλειστικά στη δημοσιοποίηση στοιχείων από την πλευρά των επιχειρήσεων και όχι στην πραγματική περιβαλλοντική τους επίδοση.
Η νέα αρχιτεκτονική των δεικτών
Η νέα στρατηγική του Euronext Athens προβλέπει τη δημιουργία δύο ξεχωριστών δεικτών, οι οποίοι υιοθετούν διαφορετικές προσεγγίσεις για τη μέτρηση της βιωσιμότητας των εισηγμένων εταιρειών. Η απόφαση αυτή αντανακλά την ανάγκη για μεγαλύτερη διαφάνεια και ουσιαστικότερη αποτύπωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της επιχειρηματικής δραστηριότητας, ωστόσο η υιοθέτηση του διττού συστήματος εγείρει ερωτήματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της νέας προσέγγισης.
Ο πρώτος από τους δύο νέους δείκτες χαρακτηρίζεται από αυστηρούς κανόνες αποκλεισμού. Στον δείκτη αυτόν εντάσσονται εταιρείες που πληρούν συγκεκριμένα και αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια, περιορίζοντας τη συμμετοχή επιχειρήσεων που δεν αποδεικνύουν έμπρακτα τη δέσμευσή τους στη βιωσιμότητα. Πρόκειται για μια προσπάθεια ευθυγράμμισης με τα διεθνή πρότυπα που απαιτούν μετρήσιμα αποτελέσματα και ουσιαστική μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Αντιθέτως, ο δεύτερος δείκτης που εισάγει το Χρηματιστήριο Αθηνών ακολουθεί μια πιο ελαστική γραμμή. Η μεθοδολογία του επιτρέπει τη διατήρηση της συμμετοχής εταιρειών οι οποίες ενέχουν υψηλό περιβαλλοντικό κίνδυνο. Αυτή η επιλογή έχει προκαλέσει συζητήσεις στην αγορά, καθώς θέτει το ερώτημα αν η ύπαρξη ενός λιγότερο αυστηρού δείκτη λειτουργεί ως συμβιβαστική λύση προκειμένου να διατηρηθεί η συμμετοχή ρυπογόνων επιχειρήσεων εντός του χρηματιστηριακού οικοσυστήματος.
Αναζητώντας την ισορροπία μεταξύ βιωσιμότητας και αγοράς
Η αλλαγή αυτή σηματοδοτεί μια ουσιαστική στροφή στη διαχείριση των ESG κριτηρίων, καθώς το Χρηματιστήριο Αθηνών εγκαταλείπει το μοντέλο που βασιζόταν μόνο στη λογική του «reporting» (δημοσιοποίησης στοιχείων). Στο παρελθόν, η ένταξη στον παλαιό δείκτη των 60 εταιρειών ήταν συχνά τυπική, γεγονός που επέτρεπε σε επιχειρήσεις με χαμηλή περιβαλλοντική επίδοση να παρουσιάζονται ως φιλικές προς το περιβάλλον, αρκεί να δημοσίευαν τις σχετικές εκθέσεις.
Η τρέχουσα αναδιάρθρωση δημιουργεί ένα περιβάλλον «δύο ταχυτήτων». Από τη μία πλευρά, οι επενδυτές που αναζητούν πραγματικά βιώσιμες επενδύσεις έχουν πλέον στη διάθεσή τους ένα εργαλείο με αυστηρά φίλτρα. Από την άλλη πλευρά, η ύπαρξη του δεύτερου δείκτη επιτρέπει την παραμονή εταιρειών που δεν έχουν ακόμη επιτύχει τον πράσινο μετασχηματισμό τους, διατηρώντας την ικανοποίηση των μερών που εμπλέκονται σε πιο ενεργοβόρους ή ρυπογόνους κλάδους.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει πώς θα ανταποκριθούν οι ίδιες οι εισηγμένες εταιρείες στη νέα πραγματικότητα. Η πίεση για συμμόρφωση με τον αυστηρό δείκτη ενδέχεται να λειτουργήσει ως κίνητρο για τις επιχειρήσεις να βελτιώσουν τις περιβαλλοντικές τους επιδόσεις, ενώ παράλληλα η αγορά θα κληθεί να αξιολογήσει αν η ύπαρξη των δύο δεικτών προσφέρει την απαιτούμενη σαφήνεια στους επενδυτές ή αν διαιωνίζει πρακτικές που υποβαθμίζουν τη σημασία των κριτηρίων ESG.