Ελαφρά μείωση στις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου αναμένεται για το 2026, έπειτα από το ιστορικό υψηλό που προβλέπεται για το 2025. Σύμφωνα με έρευνα του Global Carbon Project, που παρουσιάστηκε με αφορμή τη διάσκεψη COP31 στην Αντάλια της Τουρκίας, η κάμψη της τάξεως του 0,4% έρχεται μετά από μια δεκαετία κατά την οποία οι εκπομπές από την καύση πετρελαίου, αερίου και άνθρακα σημείωναν μέση ετήσια αύξηση 0,9%.
Οι γεωπολιτικοί παράγοντες και η επίδραση του πολέμου
Η υποχώρηση των εκπομπών αποδίδεται πρωτίστως στα γεωπολιτικά γεγονότα στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα στον πόλεμο κατά του Ιράν, ο οποίος ξεκίνησε με βομβαρδισμούς από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Το προσωρινό κλείσιμο του στενού του Ορμούζ προκάλεσε άνοδο στις τιμές των καυσίμων και μείωση της κατανάλωσης πετρελαίου, γεγονός που οδήγησε στην πρώτη ετήσια μείωση των παγκόσμιων εκπομπών από το 2020, όταν η πανδημία του κορονοϊού είχε επιφέρει παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση.
Ο Pierre Friedlingstein, βασικός συγγραφέας της έκθεσης, υπογραμμίζει ότι η εν λόγω μείωση δεν αποτελεί βιώσιμη λύση για το κλίμα, καθώς οφείλεται εν μέρει σε γεωπολιτικά σοκ. Στο ίδιο μήκος κύματος, η Corinne Le Quéré, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο East Anglia και συν-συγγραφέας της μελέτης, εκτιμά ότι η υποχώρηση είναι προσωρινή και μια ανάκαμψη των εκπομπών είναι πιθανή μόλις αμβλυνθούν οι εντάσεις που επηρεάζουν τις τιμές του πετρελαίου.
Ενεργειακή μετάβαση και διαρθρωτικές προκλήσεις
Παράλληλα με τις γεωπολιτικές εξελίξεις, η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας συνέβαλε στη συγκράτηση των εκπομπών. Τα φωτοβολταϊκά, τα αιολικά πάρκα και τα ηλεκτρικά οχήματα κάλυψαν τα δύο τρίτα της αυξημένης παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας. Ωστόσο, ο Glen Peters από το Center for International Climate Research επισημαίνει ότι η μείωση για ένα μόνο έτος δεν επαρκεί χωρίς διαρθρωτικές αλλαγές, τονίζοντας ότι η τρέχουσα πρόοδος στην υιοθέτηση καθαρών τεχνολογιών δεν είναι ακόμη αρκετή.
Στοιχεία ανά καύσιμο και χώρα
Η μελέτη καταγράφει διαφορετικές τάσεις ανά πηγή ενέργειας για το 2026:
- Οι εκπομπές από πετρέλαιο αναμένεται να μειωθούν κατά 1,9%.
- Οι εκπομπές από αέριο προβλέπεται να παρουσιάσουν μείωση 0,3%.
- Οι εκπομπές από άνθρακα εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά 0,6%.
Σε εθνικό επίπεδο, η Κίνα αναμένεται να μειώσει τις εκπομπές κατά 0,9%, οι ΗΠΑ κατά 1,3% και η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά 1,5%. Αντίθετα, στην Ινδία προβλέπεται αύξηση των εκπομπών κατά 4,4%. Συνολικά, οι εκπομπές CO2 από ορυκτά καύσιμα αναμένεται να ανέλθουν στους 38,2 δισ. τόνους, ενώ μαζί με τις αλλαγές χρήσης γης το σύνολο θα φτάσει τους 43,3 δισ. τόνους.
Το όριο του «προϋπολογισμού» άνθρακα
Η έκθεση προειδοποιεί για την εξάντληση του παγκόσμιου «προϋπολογισμού διοξειδίου του άνθρακα», ο οποίος ανέρχεται σε 150 δισ. τόνους. Με τον τρέχοντα ρυθμό εκπομπών, το όριο αυτό αναμένεται να εξαντληθεί σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια. Αν και η συμφωνία του Παρισιού το 2015 έθεσε ως στόχο τον περιορισμό της κλιματικής αλλαγής στον 1,5° Κελσίου, ο ΟΗΕ έχει αναγνωρίσει ότι η υπέρβαση αυτού του ορίου είναι πλέον αναπόφευκτη, καθιστώντας επιτακτική την ανάγκη για άμεσες προσπάθειες μείωσης των ανθρωπογενών εκπομπών.