Σε νομική διαφωνία έχουν οδηγηθεί δύο δημόσιοι διαγωνισμοί του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), οι οποίοι αφορούν την εκμίσθωση πωλητηρίων και εγκαταστάσεων εξυπηρέτησης επισκεπτών σε αρχαιολογικούς χώρους. Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) εξέδωσε σχετικές αποφάσεις κατόπιν προσφυγών, με τον Οργανισμό να χαρακτηρίζει το ζήτημα που έχει προκύψει ως αμιγώς νομικό.

Το αντικείμενο των διαγωνισμών

Οι διαγωνιστικές διαδικασίες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Ο πρώτος διαγωνισμός αφορά την εκμίσθωση χώρων υγιεινής και καθαριότητας, θυρίδων φύλαξης (lockers), καθώς και δικαιωμάτων εγκατάστασης συστημάτων ελέγχου εισόδου. Η σύμβαση αυτή περιλαμβάνει επιπλέον την υποχρέωση του αναδόχου για παροχή υπηρεσιών καθαρισμού, συντήρησης και λειτουργίας των εν λόγω εγκαταστάσεων. Ο δεύτερος διαγωνισμός αφορά την εκμίσθωση ομάδας πωλητηρίων.

Σύμφωνα με τον ΟΔΑΠ, και οι δύο ανοικτοί δημόσιοι πλειοδοτικοί διαγωνισμοί διενεργήθηκαν με βάση το π.δ. 715/1979, το οποίο ρυθμίζει τις μισθώσεις και εκμισθώσεις ακινήτων από Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου. Ως αποκλειστικό κριτήριο για την ανάθεση είχε οριστεί η υψηλότερη συνολική προσφερόμενη μηνιαία μίσθωση για το σύνολο των χώρων κάθε διαγωνισμού.

Η διαφωνία για το νομικό πλαίσιο

Η εμπλοκή προέκυψε μετά την άσκηση προδικαστικών προσφυγών ενώπιον της ΕΑΔΗΣΥ από δύο οικονομικούς φορείς, έναν για κάθε διαγωνισμό. Το σημείο τριβής εστιάζεται στον νομικό χαρακτηρισμό των συμβάσεων. Οι προσφεύγοντες υποστήριξαν ότι οι διαγωνισμοί έπρεπε να διεξαχθούν βάσει του ν. 4413/2016, ισχυριζόμενοι ότι πρόκειται για συμβάσεις παραχώρησης και όχι για συμβάσεις μίσθωσης.

Ο ΟΔΑΠ, από την πλευρά του, υπερασπίζεται τη νομιμότητα των διαδικασιών, υποστηρίζοντας ότι τηρήθηκαν οι κανόνες διαφάνειας και δημοσιότητας. Ο Οργανισμός απορρίπτει τους ισχυρισμούς περί «φωτογραφικών διαγωνισμών» ή «ξεπουλήματος» της δημόσιας περιουσίας, σημειώνοντας πως οι αποφάσεις της ΕΑΔΗΣΥ δεν περιλαμβάνουν τέτοιες διαπιστώσεις. Παράλληλα, τονίζεται ότι στις διακηρύξεις έχουν ενσωματωθεί αυστηροί όροι για την προστασία των αρχαιολογικών χώρων και της πολιτιστικής κληρονομιάς, σύμφωνα με τις συνταγματικές και νομοθετικές προβλέψεις.

Όσον αφορά τα επόμενα βήματα, ο Οργανισμός ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει στις προβλεπόμενες διαδικασίες για την αντιμετώπιση του ζητήματος, κινούμενος εντός του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου.