Νέους κανόνες για τη λειτουργία και τον σχεδιασμό των ελληνικών λιμανιών εισάγει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής με τίτλο «Ενίσχυση λειτουργίας Οργανισμών Λιμένων και λοιπές διατάξεις». Η πρωτοβουλία στοχεύει στη δημιουργία ενός πιο ευέλικτου πλαισίου για την προώθηση επενδύσεων και έργων υποδομής, επιχειρώντας να άρει διοικητικά και θεσμικά εμπόδια που δυσχεραίνουν την ανάπτυξη του κλάδου.
Αυτονομία στη διαμόρφωση τιμολογίων
Μία από τις κεντρικές παρεμβάσεις του νομοσχεδίου αφορά την τιμολογιακή πολιτική των Οργανισμών Λιμένων που λειτουργούν ως ανώνυμες εταιρείες και έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα αποκρατικοποιήσεων. Στο εξής, ο καθορισμός των τιμολογίων θα πραγματοποιείται κατά κανόνα από τα διοικητικά συμβούλια των οργανισμών, γεγονός που παρέχει στις διοικήσεις μεγαλύτερη ευελιξία προσαρμογής στις εμπορικές συνθήκες κάθε λιμένα.
Η αυτονομία αυτή υπόκειται σε περιορισμούς, καθώς το Δημόσιο διατηρεί δικαίωμα παρέμβασης σε περιπτώσεις όπου ο ανταγωνισμός είναι περιορισμένος ή όταν οι χρεώσεις αφορούν την ακτοπλοΐα. Συγκεκριμένα, για τέλη ελλιμενισμού και λιμενικών υποδομών που σχετίζονται με επιβατηγά – οχηματαγωγά πλοία, καθώς και για υπηρεσίες χωρίς ανταγωνισμό, οποιαδήποτε αύξηση υπερβαίνει το 3% θα απαιτεί κοινή υπουργική έγκριση από τα υπουργεία Ναυτιλίας και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Στο ποσοστό αυτό δεν συνυπολογίζεται η αναπροσαρμογή βάσει του δείκτη τιμών καταναλωτή. Επιπρόσθετα, εάν μια μεταβολή των τελών οδηγήσει σε μείωση των εσόδων του Οργανισμού συγκριτικά με τον εγκεκριμένο προϋπολογισμό του, θα απαιτείται απόφαση της Γενικής Συνέλευσης.
Ο ρόλος της ΕΕΣΥΠ και η ωρίμανση έργων
Το σχέδιο νόμου ενισχύει τον ρόλο της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. (ΕΕΣΥΠ), γνωστής ως Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο, το οποίο αποκτά συγκεκριμένες αρμοδιότητες ως αρχή σχεδιασμού λιμένων. Το Ταμείο θα αναλαμβάνει την ωρίμανση των Master Plans, διαδικασία που περιλαμβάνει τις απαραίτητες μελέτες και περιβαλλοντικές εγκρίσεις πριν από την υλοποίηση των έργων.
Για τον σκοπό αυτό, θεσπίζεται μηχανισμός χρηματοδότησης: στα λιμάνια όπου η ΕΕΣΥΠ λειτουργεί ως αρχή σχεδιασμού και η πλειοψηφία του φορέα διοίκησης ανήκει σε ιδιώτη, θα καταβάλλονται 25.000 ευρώ ετησίως ανά λιμένα έως την έγκριση του αντίστοιχου Αναπτυξιακού Προγράμματος, ποσό που θα παρακρατείται από την αμοιβή παραχώρησης προς το Ελληνικό Δημόσιο. Αντιστοίχως, για τα ήδη εγκεκριμένα προγράμματα στον Πειραιά και τη Θεσσαλονίκη, προβλέπεται εφάπαξ καταβολή 120.000 ευρώ και 100.000 ευρώ αντίστοιχα, για την κάλυψη των σχετικών λειτουργικών δαπανών.
Ειδικές ρυθμίσεις για Σούδα, Πάχη Μεγάρων, Ρόδο και Μυτιλήνη
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει στοχευμένες παρεμβάσεις για συγκεκριμένα λιμάνια προκειμένου να επιλυθούν εκκρεμότητες:
- Σούδα: Το Εθνικό Αναπτυξιακό Ταμείο ορίζεται ως αρχή σχεδιασμού, με σύμβαση που θα καθορίζει τους όρους συνεργασίας με το Λιμενικό Ταμείο Χανίων. Παράλληλα, απλουστεύεται η διαδικασία χρηματοδότησης έργων που περιλαμβάνονται σε εγκεκριμένο Master Plan, παρακάμπτοντας την ανάγκη ένταξης στο επιχειρησιακό πρόγραμμα του Ταμείου, εφόσον έχουν εγκριθεί από την Κυβερνητική Επιτροπή Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας.
- Πάχη Μεγάρων: Επανακαθορίζονται τα όρια της χερσαίας και θαλάσσιας ζώνης, ενώ το λιμάνι χαρακτηρίζεται πλέον τοπικής σημασίας, με φορέα διαχείρισης και εκμετάλλευσης τον Οργανισμό Λιμένος Ελευσίνας.
- Ρόδος: Προωθείται χωροταξική και ιδιοκτησιακή ρύθμιση που επιτρέπει την ένταξη τμημάτων εντός της λιμενικής ζώνης, τα οποία ανήκουν κατά κυριότητα στον Δήμο Ρόδου.