Σαφή θέση κατά του τουρκολιβυκού μνημονίου για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών διατύπωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης υψηλού επιπέδου με θέμα «Διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας: Αναδυόμενες τεχνολογίες και θαλάσσια ασφάλεια», ο κ. Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη συμφωνία «παράνομη και αυθαίρετη», επισημαίνοντας ότι παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.
Αιχμές για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών
Ο πρωθυπουργός τόνισε ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά, ούτε οι κανόνες που διέπουν τις θάλασσες να αναδιατυπώνονται για την εξυπηρέτηση φιλοδοξιών μεμονωμένων κρατών. Αναφερόμενος στην ουσία του τουρκολιβυκού μνημονίου, ο κ. Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, χαρακτηρίζοντας την απόπειρα καθορισμού τεχνητού θαλάσσιου συνόρου «παράλογη» και χωρίς προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση.
Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η συγκεκριμένη χάραξη παραβλέπει την ύπαρξη των ελληνικών νησιών που βρίσκονται ανάμεσα στις ακτές των δύο χωρών. «Δεν πρόκειται για ακατοίκητους βράχους στη μέση της θάλασσας. Πρόκειται για ακμάζουσες κοινότητες, με ιστορία αιώνων, δυναμικές οικονομίες, όπου ζουν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι», ανέφερε χαρακτηριστικά. Κατέληξε δε πως η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν είναι δυνατόν να διαγραφούν μέσω της χάραξης αυθαίρετων γραμμών σε χάρτες.
Κοινή δήλωση κατά του μνημονίου
Η παρέμβαση του πρωθυπουργού έπεται της κοινής δήλωσης που εξέδωσαν η Ελλάδα, η Αίγυπτος, η Κύπρος, το Μπαχρέιν, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Ευρωπαϊκή Ένωση στις 26 Οκτωβρίου. Η δήλωση, την οποία εκφώνησε ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, πραγματοποιήθηκε με αφορμή την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να κυρώσει το μνημόνιο του 2019.
Στο κείμενο της κοινής δήλωσης επισημαίνεται ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει άκυρο και ανυπόστατο, καθώς αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο και δεν μπορεί να αποτελέσει νόμιμη βάση για οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών ή να παραγάγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Παράλληλα, υπογραμμίζεται ότι η συμφωνία αγνοεί τη γεωγραφική πραγματικότητα και τα δικαιώματα των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των νησιών, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Η ελληνική πλευρά έχει επαναλάβει την ετοιμότητά της για τη συνέχιση διμερών συνομιλιών με τη Λιβύη, με σκοπό την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών βάσει του Διεθνούς Δικαίου.