Η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων στις τροπικές ατόλες μπορεί να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για την επιβίωσή τους απέναντι στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Science Advances, η ενίσχυση της αυτοφυούς βλάστησης και των πληθυσμών των θαλάσσιων πτηνών δημιουργεί «φυσικά ενεργά συστήματα», ικανά να προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Ο ρόλος των θαλάσσιων πτηνών και της βλάστησης

Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων, υπό την καθοδήγηση του θαλάσσιου οικολόγου Nick Graham από το Πανεπιστήμιο του Λάνκαστερ, εξέτασε 28 νησιά ατόλης στον Ειρηνικό και τον Ινδικό ωκεανό, συμπεριλαμβανομένων αρχιπελαγών στις Σεϋχέλλες, στο Τσάγκος και στην Τετιαρόα της Γαλλικής Πολυνησίας. Η έρευνα ανέδειξε έναν «ενάρετο κύκλο» όπου τα θαλασσοπούλια μεταφέρουν θρεπτικά συστατικά από τον ανοιχτό ωκεανό στη στεριά μέσω του γκουάνο. Τα θρεπτικά αυτά στοιχεία τρέφουν τα φυτά της ξηράς, τη θαλάσσια ζωή και ενισχύουν την ανάπτυξη των κοραλλιών.

Η διαδικασία αυτή συνδέεται άμεσα με την ανθεκτικότητα των υφάλων. Καθώς τα παπαγαλόψαρα και άλλοι οργανισμοί τρέφονται με νεκρά κοράλλια, τα μετατρέπουν σε άμμο που συντηρεί τις παραλίες, ενώ τα ασβεστοποιητικά φύκια και τα οστρακοειδή βοηθούν στην οικοδόμηση του πλαισίου των υφάλων προς τα πάνω. Παράλληλα, τα αυτοφυή φυτά με τα εκτεταμένα ριζικά τους δίκτυα σταθεροποιούν τα ιζήματα, σε αντίθεση με τις φυτείες καρύδας, οι οποίες διαθέτουν ασταθείς ρίζες που αφήνουν το έδαφος ευάλωτο στη διάβρωση.

Προοπτικές θωράκισης έναντι της κλιματικής αλλαγής

Η μελέτη δείχνει ότι το «δυναμικό συσσώρευσης υφάλων» είναι διπλάσιο σε νησιά όπου δεν υπάρχουν αρουραίοι και οι πληθυσμοί των θαλάσσιων πτηνών είναι άφθονοι. Η εξάλειψη των χωροκατακτητικών αρουραίων —οι οποίοι εισήχθησαν από αποικιστές και καταστρέφουν τις αποικίες των πτηνών— και η αντικατάσταση των φυτειών καρύδας με αυτοφυή δάση, μπορεί να προσφέρει στις ατόλες τη δυνατότητα να συμβαδίσουν με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας που αναμένεται έως το τέλος του αιώνα, υπό το σενάριο της υπερθέρμανσης κατά 2 βαθμούς Κελσίου.

Όπως δήλωσε η Casey Benkwitt, επιστήμονας αποκατάστασης στο The Nature Conservancy και συν-συγγραφέας της μελέτης, οι ρυθμοί ανάπτυξης των υφάλων σε περιοχές χωρίς θαλάσσια πτηνά είναι λιγότερο πιθανό να ανταποκριθούν στις προκλήσεις της ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Η επιστημονική προσέγγιση της ομάδας, η οποία ονομάζεται «ενέργεια οικοσυστήματος», χρησιμοποίησε τη ροή ενέργειας ως κοινό νόμισμα για να συνδέσει οργανισμούς που παραδοσιακά μελετώνται μεμονωμένα, προσφέροντας νέα στοιχεία για το πώς η αποκατάσταση της φύσης μπορεί να μετριάσει τις επιπτώσεις της υπερθέρμανσης του πλανήτη.