Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τάχθηκε υπέρ της επιτάχυνσης της ανάπτυξης ενός ενιαίου ευρωπαϊκού δικτύου τρένων υψηλής ταχύτητας, το οποίο θα συνδέει πρωτεύουσες, μεγάλες πόλεις και περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με 558 ψήφους υπέρ, 23 κατά και 73 αποχές, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν έκθεση με συστάσεις για τη δημιουργία ενός διαλειτουργικού και προσβάσιμου σιδηροδρομικού δικτύου, ακολουθώντας το σχέδιο δράσης που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Νοέμβριο του 2025.
Επέκταση δικτύου και μείωση χρόνων μετακίνησης
Στόχος της πρωτοβουλίας είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, η εδαφική συνοχή και η μείωση της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα. Η στρατηγική επιδιώκει τη μετατόπιση των επιβατικών μετακινήσεων από τις αεροπορικές στις σιδηροδρομικές μεταφορές. Σύμφωνα με τις προτάσεις, οι συνδέσεις υψηλής ταχύτητας δεν πρέπει να περιορίζονται στα κέντρα των πρωτευουσών, αλλά να επεκταθούν σε σημαντικά αστικά κέντρα όλων των περιφερειών της ΕΕ, καθώς και σε βασικές πόλεις γειτονικών κρατών.
Η υλοποίηση θα επιτυγχάνεται είτε μέσω απευθείας δρομολογίων είτε μέσω βελτιωμένων ανταποκρίσεων με το κεντρικό δίκτυο, με απώτερο σκοπό τον περιορισμό των περιφερειακών ανισοτήτων. Στο πλαίσιο του σχεδίου της Κομισιόν για το 2040, προβλέπεται η σημαντική μείωση των χρόνων ταξιδιού. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελεί η σύνδεση Αθήνας–Σόφιας, όπου τίθεται στόχος ο περιορισμός της διάρκειας του ταξιδιού στις 6 ώρες έως το 2035, από τις περίπου 13 ώρες και 40 λεπτά που απαιτούνται σήμερα.
Χρηματοδοτικά εργαλεία και επενδύσεις
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπογραμμίζει την ανάγκη για προβλέψιμη και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, ζητώντας την πλήρη αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων και την πρόβλεψη ειδικών κονδυλίων στο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034. Προτείνεται η διατήρηση και ενίσχυση του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη» (Connecting Europe Facility – CEF), παράλληλα με τη στήριξη επενδύσεων μέσω εθνικών σχεδίων.
Από το 2014, έχουν διατεθεί περισσότερα από 100 δισ. ευρώ για σιδηροδρομικές υποδομές, ενώ ο κλάδος απασχολεί πάνω από 1,3 εκατομμύρια εργαζομένους. Ο εισηγητής της έκθεσης, Vicent Marzá Ibáñez, τόνισε την ανάγκη για επαρκείς επενδύσεις, ενδεχομένως και μέσω πράσινων σιδηροδρομικών ομολόγων, επισημαίνοντας ότι η ανάπτυξη του δικτύου υψηλής ταχύτητας δεν πρέπει να πλήξει τα προαστιακά και περιφερειακά δρομολόγια που εξυπηρετούν τις καθημερινές ανάγκες των πολιτών.
Προσβασιμότητα και τιμολογιακή πολιτική
Η έκθεση δίνει έμφαση στην αντιμετώπιση της μεταφορικής φτώχειας μέσω της διασφάλισης προσιτών τιμών εισιτηρίων. Οι ευρωβουλευτές καλούν τα κράτη μέλη και τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις να υιοθετήσουν οικονομικότερες τιμολογιακές επιλογές, εκπτώσεις και συνδρομητικά προγράμματα. Παράλληλα, ζητείται η ενίσχυση της διαφάνειας στις τιμές και η ανάπτυξη συστημάτων κρατήσεων που θα διευκολύνουν τους επιβάτες στην αναζήτηση, σύγκριση και αγορά εισιτηρίων για διασυνοριακές διαδρομές.
Οι συστάσεις αυτές ευθυγραμμίζονται με τις νομοθετικές πρωτοβουλίες της Κομισιόν για το νέο πακέτο επιβατών, το οποίο στοχεύει στη βελτίωση της διαλειτουργικότητας και της συγκρισιμότητας των προσφορών σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή επικράτεια.