Σε ιστορικά υψηλά επίπεδα κινούνται οι τιμές του ντίζελ στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλώντας έντονες αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά καυσίμων και δημιουργώντας συνθήκες ασφυξίας που επηρεάζουν άμεσα το κόστος μεταφορών, τη γεωργική παραγωγή και τον πληθωρισμό. Σύμφωνα με στοιχεία της AAA, η μέση τιμή του καυσίμου διαμορφώθηκε στα 6,28 δολάρια ανά γαλόνι, σημειώνοντας αύξηση της τάξης του 70% από την έναρξη της σύγκρουσης μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν.
Οι αιτίες της κρίσης και οι παρεμβάσεις
Η πίεση στην αγορά πετρελαϊκών προϊόντων αποδίδεται στον συνδυασμό της αναταραχής στη Μέση Ανατολή και της συνεχιζόμενης σύγκρουσης στην Ουκρανία. Παρά τις παρεμβάσεις του Donald Trump για την ενίσχυση της προσφοράς, οι τιμές παραμένουν σε ανοδική τροχιά. Οι αρχές έχουν επιχειρήσει δύο βασικές κινήσεις για την αναχαίτιση της κατάστασης:
- Τη συμφωνία της G7 για την απελευθέρωση 100 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων από στρατηγικά αποθέματα. Αναλυτές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι σημαντικό μέρος αυτών των ποσοτήτων αφορά δεσμεύσεις που είχαν ήδη αναληφθεί από χώρες-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας τον περασμένο Μάρτιο.
- Την προσωρινή άδεια χρήσης του «κόκκινου» ντίζελ στους δημόσιους δρόμους έως το τέλος του έτους. Το συγκεκριμένο καύσιμο, που φέρει ειδική χρωστική ουσία και απαλλάσσεται από τον ομοσπονδιακό φόρο για χρήση εκτός οδικού δικτύου, είναι χημικά ταυτόσημο με το συμβατικό ντίζελ.
Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, τα διαθέσιμα αυτά εργαλεία στερούνται ουσιαστικής αποτελεσματικότητας, καθώς η επίλυση του προβλήματος απαιτεί σταθερή αποκλιμάκωση της έντασης στον Περσικό Κόλπο και την Ουκρανία. Το ζήτημα προσλαμβάνει και πολιτικές διαστάσεις ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου, καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος πλήττει καίριες ομάδες ψηφοφόρων για τους Ρεπουμπλικανούς, όπως αγρότες και οδηγούς φορτηγών.
Η προειδοποίηση για την Ελλάδα
Η κατάσταση στις ΗΠΑ λειτουργεί ως προειδοποίηση για την Ελλάδα, υπογραμμίζοντας τα περιορισμένα περιθώρια εθνικών παρεμβάσεων όταν η πίεση πηγάζει από τη διεθνή αγορά διυλισμένων προϊόντων. Η χώρα εξαρτάται άμεσα από τις διεθνείς τιμές του ντίζελ, τα περιθώρια διύλισης και τη διαθεσιμότητα φορτίων στην ευρύτερη περιοχή.
Στο εσωτερικό μέτωπο, η κυβέρνηση επιδιώκει τη διατήρηση εκπτώσεων από τα διυλιστήρια τόσο στην αμόλυβδη όσο και στο πετρέλαιο θέρμανσης, το οποίο εισέρχεται στο προσκήνιο από τον Οκτώβριο. Ως μέσο πίεσης προς αυτή την κατεύθυνση παραμένει η προοπτική έκτακτης φορολόγησης των διυλιστηρίων. Ωστόσο, η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη άμεσης ελάφρυνσης των νοικοκυριών από το ενεργειακό κόστος και τον χρονικό ορίζοντα είσπραξης των εσόδων από μια ενδεχόμενη φορολόγηση.