Σε χαμηλότερα επίπεδα από τις αντίστοιχες αγορές της Ευρώπης συνεχίζουν να κινούνται οι τιμές στο τυπικό καλάθι του νοικοκυριού στα ελληνικά σούπερ μάρκετ, σύμφωνα με τα αποτελέσματα πρόσφατης έρευνας του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών (ΙΕΛΚΑ). Η ανάλυση, η οποία αφορά τον Αύγουστο του 2026, συγκρίνει τις τιμές σε 40 κατηγορίες προϊόντων στην Ελλάδα, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, τη Γερμανία, τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία.
Μεθοδολογία και εύρος της έρευνας
Η έρευνα βασίστηκε σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών και τιμοληψίες από αλυσίδες σούπερ μάρκετ, καλύπτοντας ένα δείγμα άνω των 6.000 προϊόντων σε 48 διαφορετικές αλυσίδες λιανεμπορίου. Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τελικές τιμές τόσο επώνυμων προϊόντων όσο και προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Επισημαίνεται ότι η σύγκριση αφορά αποκλειστικά το οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων και όχι άλλα σημεία πώλησης.
Σύγκριση τιμών με και χωρίς ΦΠΑ
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, το μέσο καλάθι στην Ελλάδα παραμένει φθηνότερο σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες που εξετάστηκαν. Συγκεκριμένα, το καλάθι στην Ελλάδα είναι φθηνότερο κατά 29% σε σχέση με τη Γερμανία, 28% σε σχέση με τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, 16% σε σχέση με τη Ρουμανία, 15% σε σχέση με τη Βουλγαρία, 12% σε σχέση με την Ιταλία και την Ισπανία, και 3% σε σχέση με την Πορτογαλία.
Η εικόνα ενισχύεται περαιτέρω όταν αφαιρείται ο ΦΠΑ από τις τιμές των προϊόντων, καθώς οι διαφορές αυξάνονται υπέρ της Ελλάδας. Σε αυτή την περίπτωση, το καλάθι στις υπόλοιπες χώρες εμφανίζεται ακριβότερο κατά 37% στο Ηνωμένο Βασίλειο, 36% στη Γαλλία, 35% στη Γερμανία, 22% στη Ρουμανία, 21% στην Ισπανία, 19% στην Ιταλία, 11% στη Βουλγαρία και 6% στην Πορτογαλία.
Ο ρόλος του ΦΠΑ
Το ΙΕΛΚΑ υπογραμμίζει ότι στην Ελλάδα ο χαμηλός συντελεστής ΦΠΑ για τρόφιμα και ποτά ανέρχεται στο 13%, ενώ στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες τα αντίστοιχα προϊόντα υπάγονται σε χαμηλότερους συντελεστές, που κυμαίνονται από 0% έως 11%. Η Ελλάδα καταγράφει τον δεύτερο υψηλότερο μέσο συντελεστή ΦΠΑ για το καλάθι των 40 κατηγοριών με 15,7%, ενώ η Ισπανία τον χαμηλότερο με 7,0%. Η μοναδική χώρα μεταξύ των εξεταζόμενων με υψηλότερη επιβάρυνση ΦΠΑ είναι η Βουλγαρία, η οποία εφαρμόζει ενιαίο συντελεστή 20% σε όλα τα είδη.
Συμπεράσματα και παράγοντες επίδρασης
Το ΙΕΛΚΑ αποδίδει τη διατήρηση των χαμηλότερων τιμών στην Ελλάδα στις προσπάθειες συγκράτησης των τιμών από τους προμηθευτές και τους λιανεμπόρους, μια τάση που παρατηρείται διαχρονικά την τελευταία δωδεκαετία. Ωστόσο, το Ινστιτούτο επισημαίνει ότι κατά τη σύγκριση των τιμών μεταξύ διαφορετικών χωρών πρέπει να συνεκτιμώνται πλήθος παραγόντων, όπως:
- Το ύψος της φορολογίας και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης.
- Το κόστος ενέργειας, καυσίμων και μεταφορών.
- Το μισθολογικό και εργασιακό κόστος.
- Η αγροτική και βιομηχανική παραγωγή.
- Οι καταναλωτικές συνήθειες και το μέγεθος της αγοράς.
- Η γεωγραφική πολυπλοκότητα και η απόσταση από τα παραγωγικά κέντρα της κεντρικής Ευρώπης.
- Οι καιρικές συνθήκες και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.