Σοβαρές ανησυχίες για το ενδεχόμενο μιας παγκόσμιας επισιτιστικής κρίσης διατυπώνει το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τις επιπτώσεις που προκαλεί η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ. Η γεωπολιτική ένταση στην περιοχή, η οποία είχε προκαλέσει αρχικά ενεργειακό σοκ, επεκτείνεται πλέον και στον τομέα της αγροτικής παραγωγής, απειλώντας την επάρκεια βασικών αγαθών σε διεθνές επίπεδο.
Η απειλή για την παγκόσμια αγορά δημητριακών
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, ο βασικός κίνδυνος πηγάζει από τις σοβαρές ελλείψεις σε λιπάσματα που παρατηρούνται το τελευταίο διάστημα. Η αδυναμία απρόσκοπτης διακίνησης των απαραίτητων πρώτων υλών μέσω των κρίσιμων θαλάσσιων οδών περιορίζει τη δυνατότητα παραγωγής, γεγονός που αναμένεται να μετακυλιστεί άμεσα στο τελικό κόστος των προϊόντων.
Οι αναλυτές του Επιμελητηρίου προειδοποιούν ότι η συρρίκνωση της προσφοράς λιπασμάτων ενδέχεται να οδηγήσει σε εκτόξευση των τιμών των δημητριακών. Πιο συγκεκριμένα, οι προβλέψεις δείχνουν ότι οι αυξήσεις στις τιμές των βασικών αυτών ειδών διατροφής μπορεί να αγγίξουν ακόμα και το 80%, προκαλώντας ισχυρές αναταράξεις στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα και πλήττοντας κυρίως τις οικονομικά ευάλωτες περιοχές που εξαρτώνται από τις εισαγωγές.
Το αδιέξοδο στις πρωτοβουλίες του ΟΗΕ
Παρά την κρισιμότητα της κατάστασης, οι προσπάθειες για τον περιορισμό των αρνητικών συνεπειών παραμένουν στάσιμες. Το σχέδιο που είχε επεξεργαστεί ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών με στόχο την εκτόνωση της κρίσης και τη διασφάλιση της ομαλής ροής των αγροτικών προϊόντων δεν έχει καταφέρει να προχωρήσει.
Όπως αναφέρεται από το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο, το εν λόγω σχέδιο παραμένει «παγωμένο», χωρίς να σημειώνεται ουσιαστική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις ή στις διαδικασίες εφαρμογής του. Η αδράνεια αυτή εντείνει την αβεβαιότητα στις αγορές, καθώς δεν υπάρχει επί του παρόντος κάποιος μηχανισμός ικανός να αντισταθμίσει τις ελλείψεις ή να εγγυηθεί την ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρομών από όπου διέρχονται τα φορτία λιπασμάτων και δημητριακών.
Επιπτώσεις σε βάθος χρόνου
Η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, πέρα από τον άμεσο αντίκτυπο στις τιμές, δημιουργεί ένα περιβάλλον παρατεταμένης αστάθειας. Η αλληλεξάρτηση μεταξύ της ενεργειακής επάρκειας και της επισιτιστικής ασφάλειας καθιστά την περιοχή κομβικό σημείο για την παγκόσμια οικονομία. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι εάν δεν υπάρξει άμεση εξομάλυνση των συνθηκών διέλευσης, οι επιπτώσεις στην παραγωγή δημητριακών θα είναι μακροχρόνιες, επηρεάζοντας τόσο την αγροτική οικονομία όσο και την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών παγκοσμίως.
Η προειδοποίηση του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου έρχεται να προστεθεί στις ήδη υπάρχουσες πιέσεις που δέχεται η παγκόσμια αγορά από το ενεργειακό κόστος, υπογραμμίζοντας ότι η επισιτιστική κρίση αποτελεί πλέον έναν από τους πιο κρίσιμους παράγοντες κινδύνου για τους επόμενους μήνες. Η έλλειψη εναλλακτικών λύσεων για την τροφοδοσία της διεθνούς αγοράς με λιπάσματα παραμένει το κεντρικό ζήτημα που απασχολεί τους φορείς, καθώς το «πάγωμα» του σχεδίου του ΟΗΕ αφήνει το πεδίο ελεύθερο για περαιτέρω ανατιμήσεις.