Το Υπουργείο Πολιτισμού δρομολογεί την κατασκευή έργου παράκτιας προστασίας για το δυτικό επιθαλάσσιο τείχος του Κάστρου της Μεθώνης, με στόχο την ανάσχεση της κυματικής δράσης που προκαλεί σοβαρές φθορές στο μνημείο. Το έργο, συνολικού προϋπολογισμού 1,7 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτείται από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του Υπουργείου Πολιτισμού.

Υποθαλάσσιος κυματοθραύστης για την προστασία του μνημείου

Κεντρικό στοιχείο της παρέμβασης είναι η κατασκευή ενός υφάλου-κυματοθραύστη μήκους περίπου 485 μέτρων. Η υποδομή θα βρίσκεται εξ ολοκλήρου κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, ώστε να περιορίζεται η ένταση των κυματισμών πριν προσβάλλουν τα τείχη, χωρίς να αλλοιώνεται η εικόνα και ο επιθαλάσσιος χαρακτήρας του Κάστρου. Η ακτομηχανική μελέτη προβλέπει την προστασία μιας παράκτιας ζώνης μήκους περίπου 450 μέτρων, καλύπτοντας το σύνολο της νοτιοδυτικής ακτογραμμής της χερσονήσου του Αγίου Νικολάου, όπου αναπτύσσονται οι οχυρώσεις.

Για την αποφυγή περαιτέρω επιβάρυνσης της λιθοδομής, ο σχεδιασμός αποκλείει τις εκσκαφές στην άμεση θαλάσσια περίμετρο των τειχών. Το έργο στοχεύει στη θωράκιση του ευάλωτου τμήματος των οχυρώσεων που εκτείνεται μεταξύ του βορειότερου και του νοτιότερου πύργου.

Οι φθορές και η ιστορική σημασία του Κάστρου

Το δυτικό επιθαλάσσιο τείχος του Κάστρου της Μεθώνης χρονολογείται στον 13ο αιώνα, με μεταγενέστερες παρεμβάσεις από τον 15ο αιώνα και μετά. Η διαρκής έκθεση στα στοιχεία της φύσης έχει οδηγήσει σε διάβρωση και αποσάθρωση των λίθων, αποδιοργάνωση του πυρήνα της λιθοδομής, ρηγματώσεις και καταρρεύσεις τμημάτων. Στο τείχος έχουν καταγραφεί πέντε σημαντικοί κρατήρες, ορισμένοι εκ των οποίων αποδίδονται σε βομβαρδισμούς κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ άλλοι προκλήθηκαν από τον συνδυασμό βροχοπτώσεων και κυματισμού. Νέες βλάβες, με αποκολλήσεις λίθων, είχαν σημειωθεί στις αρχές του 2021.

Περιβαλλοντική μέριμνα και διαδικασίες

Λόγω της χωροθέτησης του έργου εντός περιοχής του δικτύου Natura 2000, στο Στενό της Μεθώνης, εκπονήθηκε Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση. Η μελέτη προβλέπει την αποφυγή επεμβάσεων σε περιοχές όπου έχουν εντοπιστεί λιβάδια του προστατευόμενου είδους Posidonia oceanica, διασφαλίζοντας την προστασία του θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Οι μελέτες ωρίμανσης για το δυτικό και ανατολικό τείχος, την Ακρόπολη και το επιθαλάσσιο οχυρό Μπούρτζι εκπονήθηκαν στο πλαίσιο Προγραμματικής Σύμβασης του 2021 μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Πελοποννήσου και του Δήμου Πύλου–Νέστορος. Η χρηματοδότηση των μελετών εξασφαλίστηκε από την Περιφέρεια Πελοποννήσου 2021-2027, ενώ φορέας υλοποίησης είναι η Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων.

Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, τόνισε ότι η έγκριση των μελετών αποτελεί ουσιαστικό βήμα για τη μακροχρόνια προστασία του μνημείου. Όπως επισήμανε, η επιλογή του υποθαλάσσιου κυματοθραύστη επιτρέπει την ανάσχεση των αιτιών φθοράς, σεβόμενη παράλληλα το φυσικό περιβάλλον και τη φυσιογνωμία του Κάστρου, το οποίο αποτελεί σημαντικό βυζαντινό οχυρωματικό σύνολο με διαδοχικές φάσεις φραγκικής, ενετικής και οθωμανικής κυριαρχίας.