Στην καθιέρωση της πενταετούς παραγραφής για το δικαίωμα του Δημοσίου να επιβάλλει φορολογικές επιβαρύνσεις σε περιπτώσεις φοροδιαφυγής προχώρησε το Συμβούλιο της Επικρατείας. Με την υπ’ αριθμ. 1246/2026 απόφασή της, η επταμελής σύνθεση του Β’ Τμήματος του ανώτατου δικαστηρίου έκρινε αντισυνταγματικές τις προβλέψεις για εικοσαετή και δεκαετή παραγραφή, θέτοντας οριστικά το όριο των πέντε ετών για τις σχετικές υποθέσεις.

Το σκεπτικό της απόφασης

Η δικαστική απόφαση, την οποία υπογράφουν ο αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Κωνσταντίνος Κουσούλης, ως πρόεδρος της σύνθεσης, και η σύμβουλος Επικρατείας, Μαρία Σταματοπούλου, ως εισηγήτρια, αναλύει τους λόγους για τους οποίους τα μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα παραγραφής κρίθηκαν μη συμβατά με το Σύνταγμα. Ειδικότερα, το δικαστήριο έκρινε ότι η πρόβλεψη εικοσαετούς παραγραφής του δικαιώματος του Δημοσίου για επιβολή φορολογικών επιβαρύνσεων λόγω φοροδιαφυγής, όπως αυτή οριζόταν στο άρθρο 36 παρ. 3 του ν. 4174/2013, προσκρούει στη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.

Παράλληλα, το ΣτΕ εξέτασε τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 66 παρ. 27α εδ. β΄ του ν. 4646/2019, η οποία προέβλεπε δεκαετή παραγραφή για αντίστοιχες υποθέσεις φοροδιαφυγής. Η κρίση του δικαστηρίου είναι πως η συγκεκριμένη διάταξη αντιβαίνει στο άρθρο 78 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος. Ο λόγος της αντισυνταγματικότητας έγκειται στο γεγονός ότι η διάταξη αυτή περιελάμβανε και το έτος 2013, το οποίο ήταν προγενέστερο του έτους που προηγείται της δημοσίευσης του νόμου, καθιστώντας την αναδρομική εφαρμογή της προβληματική υπό το φως των συνταγματικών επιταγών.

Οι επιπτώσεις στο φορολογικό δίκαιο

Η απόφαση αυτή επιφέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο το Δημόσιο ασκεί το ελεγκτικό και καταλογιστικό του έργο. Με την ακύρωση των διατάξεων που επέκτειναν τον χρόνο παραγραφής στα 10 ή 20 έτη, ο γενικός κανόνας της πενταετίας καθίσταται πλέον το αποκλειστικό πλαίσιο εντός του οποίου μπορούν να κινηθούν οι φορολογικές αρχές. Η απόφαση του Β’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας οριοθετεί το χρονικό εύρος των φορολογικών ελέγχων και των καταλογισμών, παρέχοντας μια πιο σταθερή βάση για τους φορολογούμενους, καθώς περιορίζει τη δυνατότητα του Δημοσίου να ανατρέχει σε φορολογικές χρήσεις που απέχουν χρονικά πέραν της πενταετίας.

Η κρίση του δικαστηρίου αποτελεί ορόσημο για τη φορολογική νομοθεσία, καθώς παρεμβαίνει άμεσα σε διατάξεις που είχαν ψηφιστεί τα προηγούμενα χρόνια με σκοπό την ενίσχυση της εισπρακτικής ικανότητας του κράτους σε υποθέσεις φοροδιαφυγής. Πλέον, το Δημόσιο καλείται να ευθυγραμμίσει τη δράση του με το όριο της πενταετούς παραγραφής, όπως αυτό ορίστηκε από την ανώτατη δικαστική κρίση.